Toute l’oeuvre de Blanquet est une ode à la vie organique, dans ses délices comme dans ses supplices, pour l’amour à mort du corps et de la vie à perte de vulves ! Comme quoi, même la chair torturée reste à jamais savoureuse, surtout quand elle est rissolée au beurre de cavité.
Thomas BERNARD / Fluide Glacial 2020
L’art de Stéphane Blanquet agrippe les paupières et plonge les châsses trop chastes dans l’abîme gluante des désirs inavouables, ceux qui, refoulés tout au fond depuis l’enfance, dégénèrent en créatures perverses accros à une trop concupiscente cruauté. Moi même, j’ai bien galéré pour remonter à la surface et témoigner aux lecteurs de Fluide de cette odieuse odyssée du vice qui se déroule à la Halle Saint Pierre en toute impunité.
Depuis des lustres, les bas fond de notre cervelle servent de barbotière à Stéphane Blanquet. Faut dire qu’en bon céphalopode à roulettes, nul besoin pour lui de divan ou de scaphandre chimique pour patauger dans les limbes ; ses multiples tentacules lui suffisent amplement. Grâce à elles, il peut traquer l’inspiration au crépuscule, terré dans les trous et les anfractuosités de nos âmes.
Chacun de ces appendices est indépendant et lui permet de bâtir un univers aussi exubérant que glauque sans jamais s’engluer les ventouses dans le pathos. BD suintantes, photos et illustrations macabres, publications touffues, films d’animations en soins intensifs, tapisseries de baveux,, céramiques moites et peintures licencieuses à toucher du bout de la langue… Toute cette charpie fumante s’agglutine dans sa tanière en attendant une mauvaise occasion pour nous sauter au visage!
Le moindre centimètre carré de ses oeuvres grouille de détails crus. Les couleurs vibrent au rythme d’un débit de carnes et les noirs sont si profonds qu’ils vous aspirent l’oeil comme des boyaux sans fin. Les scènes représentées semblent tirées de comptines fredonnées par des enfants fous autour de charniers … Au premier coup de narine, ça schlingue le désespoir !
Blanquet (Détail de l’étude) Hologramme – Anaglyphe
« Dans les têtes de Blanquet », une exposition-choc à la Halle Saint Pierre
Blanquet (Détail de l’étude) Hologramme – Anaglyphe
‘Les leçons d’anatomies chimériques’ Une création de Stéphane Blanquet et de Angélique Friant sur une musique de Uriel Barthélémi. De la Marionnettes à Charleville Mézieres, 2023
Blanquet (Détail de l’étude)
Les cris sous la peau, dans Professeur Cyclope, 2014
“Si ça ne coule pas, que ça ne dégouline pas, ça ne m’intéresse pas”
Pourtant sous ce magma de charogne libidineuse palpite bien plus que la verge des asticots. De ces paysages en viscères écarlates, suinte une cascade inépuisable dont le plus sec des gosiers sait qu’il ne touchera jamais le fond de la cyprine. Toute l’oeuvre de Blanquet est une ode à la vie organique, dans ses délices comme dans ses supplices, pour l’amour à mort du corps et de la vie à perte de vulves ! Comme quoi, même la chair torturée reste à jamais savoureuse, surtout quand elle est rissolée au beurre de cavité.
Stéphane Blanquet’s art grips the eyelids and plunges the overly chaste into the slimy abyss of unavowable desires, those that, repressed deep down since childhood, degenerate into perverse creatures addicted to an overly concupiscent cruelty. I myself had a hard time coming to the surface to tell the readers of Fluide about this odious odyssey of vice that takes place at the Halle Saint Pierre with total impunity.
Stéphane Blanquet has been wading in the depths of our brains for ages. As a cephalopod on wheels, he doesn’t need a couch or a chemical suit to wade through limbo; his multiple tentacles are more than enough. Thanks to them, he can track down inspiration at dusk, burrowing into the holes and crevices of our souls.
Each of these appendages stands on its own, allowing him to build a universe that is as exuberant as it is creepy, without ever getting stuck in pathos. Oozing comics, macabre photos and illustrations, thick publications, animated films in intensive care, slobbery tapestries, sweaty ceramics and licentious paintings to touch with the tip of your tongue… All this steaming lint clumps together in his lair, waiting for the wrong opportunity to blow up in our faces!
Every square centimetre of his work is teeming with raw detail. The colours vibrate to the rhythm of a carne flow and the blacks are so deep that they suck your eye in like endless guts. The scenes depicted seem to be taken from nursery rhymes hummed by crazed children around mass graves… At the first nostril stroke, it stinks of despair!
Meeting: Gary Panter & Stéphane Blanquet / Directed by Ludovic Cantais, Galerie Martel, April 2011
“If it doesn’t drip, I’m not interested.” -Blanquet
Yet beneath this magma of libidinous carrion pulses much more than the maggots’ rod. From these landscapes of scarlet viscera oozes an inexhaustible waterfall that the driest of gullets knows will never touch the bottom of the cyprine. Blanquet’s entire oeuvre is an ode to organic life, in all its delights and torments, for the love of the body and life to the point of death! As if to prove that even tortured flesh remains forever tasty, especially when browned in cavity butter.
magasin de proximité
Buy it at the Halle Saint Pierre, in all the good bookstores or on blanquet.com
– you can also subscribe for the whole collection !! –
l’ensemble de la collection est disponible (pour un prix réduit) lors de la souscription
Car si l’époque est vulgaire, c’est surtout que derrière son culte du divertissement, elle dissimule mal la violence des dominants.
Question popote graphique, ça va faire un bail que notre bon vieux Moolinex a troqué ses pales roulllées pour une paire de chaînes à vélo. Alors, oubliez les fines purées conceptuelles et le velouté pop-fadasse habituel, la tambouille qu’on sert ici tient plus de la graille de taulards que du rata pour becs fins.
Aux enfants de la chance qui n’ont pas connu la France de Giscard, des H.L.M. et du Punk, Moolinex aurait tant à raconter. Né en 66 du côté de Nogent, celui que sa mère appelait encore Jean-Phi obtient haut la main un C.A.P. petite frappe, option coup bas. Aussi précoce que féroce, le mec comprend vite que le plan de vie qui lui est promis reste assez basique : école > caserne > usine > cimetière. Du cou p, à la question « comment ne pas crever d’ennui avant la mort?», la réponse est simple: prendre sa carte à l’internationale du R.M.I. et rejoindre le seul prolétariat qui vaille encore le coup: lefanzinat.
Depuis, c’est avec l’enthousiasme criminel d’un délinquant juvénile qui aurait troqué son cran d’arrêt pour des pinceaux que Moolinex braque la culture populaire hexagonale et détourne l’esprit gaulois à des fins forcément immorales. Pif poche, 45 tours, Babar, Malabar, broderies et points de croix…Tout ce que le prolo remise à la cave ou au grenier, Moolinex le passe sous sa dent creuse et le recrache en pleine lumière, dans notre gueule.
Adepte des chicanes sur le circuit de l’édition alternative – des Requins Marteaux (Inculte Mur, Flip & Ffopi) à L’Association (H.L.M.) en passant par Le Dernier Cri (tes Carnets de l’Art Pute) et Cornélius (Tattootoo) – Moolinex s’autorise aussi quelques sorties de route musicales en compagnie des Magnetix. Mais ça reste encore dans les galeries que son «Art», auquel il accole volontiers l’adjectif de « Pute », bastonne le plus. Barbouilles criardes XXL, installations méchamment kitch, patch ou tatouages idiots, ses œuvres, où sarcasme hilarant et humeurs noires se tirent la bourre, font de lui le champion toute catégorie du choc esthétique sans constat à l’amiable.
Ennemi secret Moolinex !
Antisociaux de tous les pays, unissez-vous!
En quelques années de vie de chien, Moolinex aura pris du galon. De guerre lasse, certaines institutions, autrefois frileuses à exposer ce genre de trublions, se sont enfin résolues à lui déballer le tapis rouge. Tant pis si certains tordent le nez devant un dessin porno ou un canevas à la devise provoc du genre « En tant de paix la chair à canon brûle des voitures ».
Comme tous les artistes visionnaires, Moolinex sait que la prochaine lutte des crasses finira dans un bain de sang. Car si l’époque est vulgaire, c’est surtout que derrière son culte du divertissement, elle dissimule mal la violence des dominants.
Thomas BERNARD, Fluide Glacial 2019
Resource: Fluide Glacial 2019
Une exposition de Moolinex ‘Inculte Futur’ 2018
Inculte Futur : une exposition de Moolinex
Une exposition de Moolinex ‘Inculte Futur’ 2018
Moolinex est un artiste complexe, un génial touche à tout au talent polymorphe. Musicien, il joue aussi bien avec le groupe Magnétix qu’en performer solo. Plasticien, il est à la fois peintre, dessinateur, sculpteur, tapissier… Piochant allègrement dans la BD et le cinéma populaire, l’art outsider, l’imagerie rock ou des références plus conceptuelles, Moolinex ébauche puis rectifie inlassablement les contours d’un monde singulier où collages, découpages, peintures, dessins, assemblages et canevas sont mis au service d’une iconographie ironique et distanciée. Ses travaux ont été publiés par Le Dernier Cri avec la fameuse série des « Art Pute Carnets », l’Association, United Dead Artists, Les Requins Marteaux et le magazine Ferraille dont il est l’un des fondateurs.
For if the age is vulgar, it is above all because behind its cult of entertainment, it poorly conceals the violence of the dominant.
When it comes to graphics, it’s been a while since good old Moolinex swapped his rolled blades for a pair of bicycle chains. So, forget the fine conceptual purées and the usual pop-fadasse velouté, the stuff we serve up here is more like convict graille than rata for the finicky eater.
Moolinex has so much to tell the lucky kids who never knew the France of Giscard, H.L.M. and Punk. Born in Nogent in ’66, the man his mother still called Jean-Philippe graduated with a C.A.P. in petty crime. As precocious as he was fierce, Jean-Philippe soon realized that the life plan he was promised was pretty basic: school > barracks > factory > cemetery. So, when asked “How can I avoid dying of boredom before I die?”, the answer is simple: join the R.M.I. and join the only proletariat worth a damn: the Fanzinat.
Moolinex 2018
Since then, with the criminal enthusiasm of a juvenile delinquent who’s swapped his switchblade for paintbrushes, Moolinex has been turning the spotlight on French popular culture, hijacking the Gallic spirit to immoral ends. Pif poche, 45s, Babar, Malabar, embroidery and cross-stitching… Everything that the working-class man puts away in the cellar or attic, Moolinex puts under his hollow tooth and spits out into the light, into our mouths.
In just a few short years of dog’s life, Moolinex has come into its own. Some institutions, once reluctant to exhibit this kind of troublemaker, have finally decided to roll out the red carpet. So much the worse if some turn up their noses at a pornographic drawing or a canvas with a provocative motto like “In times of peace, cannon fodder burns cars”.
Like all visionary artists, Moolinex knows that the next dirty war will end in a bloodbath. For if the age is vulgar, it is above all because behind its cult of entertainment, it poorly conceals the violence of the dominant.
Tu pointes bien à l’usine de nuit ? Je travaille de nuit en HLM, réveil 16h, café jusqu’à 20h,l’embauche, jusqu’à 7h30, puis je réveille Florence l’agent d’entretien, c’est les deux douze.
Quelle usine ? La mienne, Moolinex, une vraie galère ! Tout à la pogne !
Tu fabriques des choses ? Ouais pas mal, mais je me fais aider quand je trouve des types plus pauvres que moi et complètement paumés, souvent des potes, des zonards de mon quartier. Ils bossent sur les canevas, je leur fais les modèles… ça les calme. J’ies paye jamais, je leur file un tee-shirt, un auto-collant, une de ces merdes qu’on me refile tout le temps. Des fois je passe une soirée avec eux.
Depuis combien de temps ? Un ou deux ans… C’est la crise, au moins j’exploite français. Que des types en rupture de banc, des jeunes en attente du RMI, c’est le côté social de l’entreprise.
Tu es né ? Le 15 août 77, c’est facile, le matin de la mort du King, mais pas à Memphis, à Nogent sur Marne… Si j’étais né onze ans plus tôt, à la même heure, j’aurais été Lion et cheval de feu dans les signes chinois… C’est le coup de pas d’bol.
Tu as une ou deux filles, non ? Une… Elle a neuf ans, elle travaille à l’usine chez Georges Brassens, l’école primaire.
Tu es autodidacte ? Oui, un vrai crétin.
Tes influences principales ? La loi de la cantine…
Tu détestes Picasso et penses que c’est un escroc ? Je n’ai rien contre les riches morts.
Considères-tu tes actions dans les bistrots, nu avec ta bite dans les verres de bières comme des performances artistiques spontanées ? Avec ma bite, j’bois à l’oeil, mais avec la bouche.
Le nom du gang de mobylettes dont tu fais parti ? Les Vipères, mais c’était avant mon accident de poney, la meule c’est fini pour moi. J’aide à la comptabilité, je taille des crayons, ça aide les gars du club.
Quels sont les buts du club ? C’est un Mob’s Club à vocation scientifique, un travail de recherche axé sur le modèle 103 Peugeot. Nous développons en parallèle des actions de soutien aux devoirs, aux veuves de guerre et aux orphelins. Pour ça, on fait des démonstrations de mob, on organise des goûters ou bien on se casse des caisses de vin sur le ventre. Et avec le fric on peut aider des plus petits que nous.
Qui en fait partis ? Y’a les gars du club et moi.. Rox, Rouky, Georges, Marcelo, Louky, Fanny, Peinture et Tommy (la meuf du club), on est tout un tas de types. Et il y a aussi Looch Vibrato qui joue dans les Magnetix, du bon garage à mob’s avec Aggie Sanora, on a enregistré un disque ensemble sur le label Nasty (KCMC & the Magnetix Just my pleasure and I).
Moolinex a publié Flow Pow, avec Deluxe et quatre comix et demi dont les Flip, Flopi et Ump International chez les Requins Marteaux. C’était il y a longtemps, après au DC (Dernier Cri éditions), Noeud, Mariocarnet, Art Pute 1, 2, 3, 4, 5 et l’édition Pute de Luxe (receuil). Il a aussi participé aux trois films d’animation du collectif DC.
FANZINAT – Passion et histoires des fanzines en France (2022)
Les fanzines sont des publications artisanales animées contre vents et marées par des fanatiques de cultures de niches voire underground. Assurément, ils constituent une forme bien singulière – pourtant méconnue – de la presse et de l’édition. Le film raconte l’histoire du fanzinat en France en allant à la rencontre de celles et ceux qui l’ont faite et qui la font encore. Science-fiction, bande dessinée, mouvements musicaux punk ou rap, graphisme, sport, tatouage, enjeux de société… La variété des causes et des thématiques embrassées par les activistes du fanzinat paraît sans limite. Une leçon de passion.
Un film documentaire de Laure Bessi, Guillaume Gwardeath et Jean-Philippe Putaud-Michalski.
Podcast FANZINAT – fanzines et microédition en France Episode 06
You have a night job in a factory, right? I’m working night time in HLM [Habitation a Loyer Modere – low rent income housing ed. rem.], alarm clock 4 pm, coffee until 8 pm, nightshift until 7.30 am, then I wake Florence up, the maintance woman. It’s the two 12 hours shift.
Which factory? Mine, Moolinex, a true pain in the ass! All hand made!
Do you manufacture things? Yes, quite a lot, but I’m assisted by people poorer than I or completely lost, often friends, bums from my neighbourhood. They work on the canvas, I make the layout… so they calm down… I never pay them, I give them a t-shirt, a sticker, or some of the shit people give me all the time… Sometimes I spend one evening with them.
Since how long? One or two years. It’s the economical crisis, at least I’m exploiting french people. It’s the people who have fallen through the cracks, young people on hold for social help. This is the social aspect of my business.
When are you born? On August the 15th in 1977, easy, it’s the same morning the King died, but not in Memphis, in Nogent sur Marne… If I had been born eleven years earlier, in the same hour, I would have been Lion ascendant Lion or Firehorse in the Chinese Astrology. I’m doomed.
You have one or two daughters, right? One, she is nine years old. She works at the George Brassens factory, a primary school.
Are you autodidact? Yes, a real cretin!
Which are your influences? The law of the school canteen…
You hate Picasso, and think he’s a crook? I have nothing against rich dead people.
Mooline 2016 (30×30 cm)
Moolinex 2014
Do you consider your actions in bars, when you’re naked hanging your dick in beer glasses, as a spontaneous artistic performance? With my dick I drink for free, but through my mouth.
What is the name of your moped gang? “Les Viperes”, but this was before my pony accident, now the moped thing is over. I help with accounting, sharping pencils, helping the guys out.
What are the goals of the club? It’s a moped club with a scientific goal. Our work is centered around the 103 Peugeot model. Parallell to this, we’re developing a school support centre for kids, widows of war and orphans. We organize moped demonstrations, snacks and we also break boxes of wine on our stomachs and with that money we’re able to help the younger ones.
Who is part of it? The guys of the moped club and me… Rox, Rouky, George, Marcelo, Louky, Fanny, Peinture and Tommy (the chick of the club). A bunch of pals. Looch Vibrato, who’s playing guitar in The Magnetix. A good old moped garage band with Angie Sonora. We just recorded a vinyl on the Nasty Records KCMC & The Magnetix Just me my pleasure and I.
Moolinex ‘Inculte Futur’
“Combien de Vierges Nous Attendent en Enfer?”
Moolinex also published Flow Pow with Deluxe as well as four and a half comic books. Including Flip et Flopi & Ump International at the publisher Les Requins Marteaux. But that was a long time ago. Then he published at DC (Dernier Cri edition) Noeud, Mariocarnet, Art Pute Carnet 1, 2, 3, 4, 5 and the book Pute de Luxe. He also appears in three collective DC animation movies.
Nous Organisons un Week-end D’exposition et de Ventes de Productions du Dernier Cri
Le Dernier Cri est à la fois un atelier de sérigraphie et une maison d’édition et se consacre depuis 1993 à l’édition et à la diffusion de travaux imprimés d’artistes du milieu underground français et international. Grâce à la réalisation frénétique d’un nombre considérable de livres d’artistes, de zines et de posters en sérigraphie il perpétue le graphzine depuis des décennies. Ça va donc être déjanté et haut en couleurs.
Avec des oeuvres de Mat Brinkman, Mark Beyer, Tetsunori Tawaraya, Jiro Ishikawa, Kerozen, Sam Rictus, Andy Bolus, Daisuke Ishiba, Ocampo Manuel, Ota Keiti et beaucoup beaucoup d’autres.
la galerie du Paris Print Club 33 ter rue doudeauville 75018 Paris Métro chateau rouge
Horaires :
Vendredi 10 mai 18h-21h Samedi 11 mai 13h-19h Dimanche 12 mai 13h-18h
Le Dernier Cri au Paris Print Club
Expo éclair, Le Dernier Cri at the Paris Print Club
On May 11-12, 2024
We’re organizing a weekend of exhibitions and sales of Le Dernier Cri productions.
Le Dernier Cri is both a silkscreen workshop and a publishing house, and since 1993 has been dedicated to publishing and distributing printed works by artists from the French and international underground. Thanks to the frenetic production of a considerable number of artists’ books, zines and silkscreen posters, it has been perpetuating the graphzine for decades. So it’s going to be crazy and colorful.
With works by Mat Brinkman, Mark Beyer, Tetsunori Tawaraya, Jiro Ishikawa, Kerozen, Sam Rictus, Andy Bolus, Daisuke Ishiba, Ocampo Manuel, Ota Keiti and many others.
MUZO ‘Cowboys’ & ‘Self Portrait’ 50x70cm Posters by LDC
Yurdumuzun en yoğun, en zengin en çeşitli içeriği, en çok çizeri ve en çok öyküyü barındıran çizgi roman dergisi Mis, aynı zamanda Ethereum blok zincirinde benzersiz bir şekilde çizilen ve oluşturulan dijital koleksiyonlardan oluşan, NFT destekli bir topluluk olarak macerasına devam ediyor.
Bir dönem tirajı 1 milyonu bulan dergilerin tirajı TV ile düşüşe geçse de okuyucu kaybı açısından en büyük düşüş internet ile gerçekleşmiştir. Sosyal medya platformlarının herkes tarafından kullanılan birer popüler mecra haline gelmesiyle birlikte basılı çizgi roman ve mizah dergisi yayıncılığı okuyucu kaybetmiştir. Kimi internet kullanıcısının dergilerde çıkan çalışmaları eser sahiplerinden izinsiz şekilde online çevrelere yüklenmesi de okuyucu sayısında düşüşe neden olmuştur. Birçok dergi bu dönemde kapanmak zorunda kalır. Yayın hayatı sonlanan popüler dergiler arasında mizah dergisi Penguen, çizgi roman dergileri L-Manyak ve Hortlak da vardır.
Ünlü mizah dergisi Penguen 2017 yılında son sayısını yayınlayarak okuyucuya veda ederken okuyucuya bir mesaj bırakır. Mesajda, derginin kapanma nedeninin ardında yatan tiraj düşüşü, dergide yayınlanan çalışmaların bazı internet kullanıcılarının eser sahiplerinden izinsiz şekilde web siteleri veya sosyal medya platformlarından bunları paylaşarak haksız gelir elde etmeleri, okuyucunun dergide çıkan işleri sosyal medyada gördüğü için dergi satın almayı bırakması gibi konulara dikkat çekilmiştir.
Dünyada ve ülkemizde kan kaybeden basılı yayıncılık, eser üreticilerini sosyal medya ve Patreon benzeri platformlara yönlendirdi. Yıllardır Türkiye’nin en çok satan dergilerinde çizen isimler kişisel sosyal medya hesaplarından, çevrimiçi dergi uygulama ve web sitelerinden veya Patreon benzeri bağış platformları aracılığıyla eserlerini okuyucu ile buluşturmaya başladı.
Sosyal medyayı etkin bir biçimde kullanan çizer listesi oldukça uzun sözü edilen çizerlerden en çok ön plana çıkan isimler ve kullandıkları platformlara bakacak olursak; Emrah Ablak oluşturduğu “karikafilm” formatını kişisel instagram hesabından, Serkan Altuniğne okuyucuları tarafından oldukça sevilen “Bobo” bant serisini instagram, patreon hesapları ve çevrimiçi dergisinden, Yılmaz Aslantürk uzun yıllardır çizdiği “Otisabi” öykülerini patreon hesabından, “Kötü Kedi Şerafettin“in yaratıcısı Bülent Üstün,objeart çalışmalarını instagram hesabından hayranları ile paylaştı.
Emrah Ablak ‘Gece Treni’ Haziran 2023
Emrah Ablak’ın yanı sıra kadroda Ergün Gündüz, Bülent Arabacıoğlu gibi birçok usta çizer de eserleri ile “Mis” aracılığıyla okurla buluşuyor.
“Eski tadı kaybetmeden yenisini inşa etmemiz gerekiyor. NFT çabamız da bunun bir sonucu.”
Bir NFT Çizgi Roman Dergisi olarak Mis Dergi
Türkiye’nin popüler çizerleri Mayıs 2022 tarihinde bir dergi çıkardı. Derginin başında uzun yıllardır mizah dergilerinde karikatür ve çizgi öyküler çizen, mizah yazıları kaleme alan “Jamal” ve “Tübitak” isimli çizgi serinin ana karakteri Bayram Efendi gibi unutulmaz karakterlerin yaratıcısı usta çizer Emrah Ablak yer aldı. Ablak, 2022 yılında webrazzi isimli web sitesine verdiği röportajda NFT ve basılı medya ile ilgili şu sözleri belirtir: …Eski tadı kaybetmeden yenisini inşa etmemiz gerekiyor. NFT çabamız da bunun bir sonucu…
2022 yılında yayın hayatına başlayan Mis Dergi geleneksel ile moderni, usta çizerler ile genç çizerleri bir araya getirerek son yıllarda kan kaybeden Türkiye dergiciliği için bir umut ışığı olmuştur. Webrazzi’ye verdiği röportajda NFT teknolojisi üzerine “bugün bu gördüğümüz henüz buzdağının görünen kısmı” diyen Emrah Ablak, dergideki diğer çizerler ile birlikte 600 sayfalık bir yenilikçi örnek sunmuştur.
Derginin basılı versiyonu Marmara Çizgi tarafından basıldı. Bu versiyonun geliri derginin masrafları için kullanıldı. ‘Mis’in NFT formatı ise Kanada’da yaşayan NFT grubu olan Pogzi Tech tarafından dijital ortama taşındı. Derginin 1. sayısının 2000 adet çıkan baskısı Cartoon İstanbul sırasında tükenir ve ilk sayının ikinci baskısı hızlı bir şekilde okuyucuyla buluştu. Derginin NFT formatına Mis Dergi web sitesinden ulaşabilirsiniz.
Deniz Cansever / UP XIV, #13 Nisan 2016 / SUB YAYIN
Ekstrem metalci geçmişini ve serseriliklerini çok iyi bildiğimiz, Anima İstanbul emekçisi ve geçtiğimiz Şubat ayında gösterime giren Kötü Kedi Şerafettin filminin yardımcı yönetmenliğini üstlenen Burcu Baki, yoğun temposuna aldırmadan (zaten başka seçeneği yoktu) UP XIV’ün film süreci ve özel hayatına yönelik sorularını cevapladı.
Burcu açıkçası bu film sürecinde uzun süredir seni bir aşağı bir yukarı Kadıköy yokuşlarında inip çıkarken gördükçe sonlara doğru endişelenmeye başlamıştık. Umarız şu an iyisindir. Bu geniş zaman aralığının özetini sormak ve senden papara yemek niyetinde değiliz ama az buçuk, bir şeyler merak ediyoruz tabi, kaşıntıdan olsa gerek. Bu projeye nasıl dahil oldun, neler yaptın, ne yedin ne içtin biraz anlatabilir misin?
Merhabalar, öncelikle ben projede çalışmaya başlayalı 2 yıl oldu. Filmin süreci ise senaryonun finalize edilmesi ve storyboard çizimlerinin başlamasıyla aşağı yukarı 4 yıl önce başladı diyebiliriz. Anima İstanbul’da yıllardır çalışıyorum ve çalışanların büyük bir kısmı da arkadaşım. Yıllardır beraber çalıştığımız arkadaşım Can Deniz Şahin filmin uygulayıcı yapımcılığını yapmaya başlayınca; “Kötü Kedi Şerafettin’i yapıyoruz, sensiz olmaz” dedi, böylece ben de çalışmaya başladım. Filmde yardımcı yönetmenlik yaptım. Filmin her alanında yurtdışındaki örneklerine oranla az kişi olarak çalıştığımız için, çok yoğun bir çalışma süreci geçirdik. Dolayısıyla size çok yorgun görünmüş olabilirim ama güzel bir yorgunluktu.
Türkiye’de animasyonla alakalı ya çok ilgilenmeyip içine giremediğimizden ya da cidden kayda değer bir şey olmadığından popüler bir olaya rastlayamadık. Olanlara da bakıyorsun, tarih ve ahlak tornasından geçirilen ve çeşitli mesajlarla çocuk beyni yıkayan programlardan ya da yine biz izlemeye kalksak arızaya bağlayacağımız çalışmalardan öteye geçemiyor. Bizce Şerafettin bunlara karşı hem sert bir tokat gibi oldu hem de aslında yapım, içerik, pr, sunum ve gişe anlamında da birçok hususta yeniliğe imza attı ve etkileri sürecekmiş gibi gözüküyor, ne diyorsun hem içerik hem başka projeler açısından bir başlangıç mıdır bu?
Şerafettin bahsettiğiniz alanların hepsinde bir dönüm noktası oldu. Suratımıza kapanan bir çok kapıyı açacak ve özellikle animasyon yapmak isteyen insanların cesaretlenmesini sağlayacak. Bu Anima İstanbul için de geçerli, yeni projeler için biz de cesaretlendik ve nasıl ilerlememiz gerektiğini daha iyi biliyoruz artık. Ayrıca bu film yurtdışına açılmamız için de bir dönüm noktası olacaktır.
Çizgi Roman Yolculuğu: Bülent Üstün & Kötü Kedi Şerafettin (2016)
Şerafettin filmin başından sonuna bir “sofra” kurmaya çalışıyor aslına bakarsan, her türlü aksiliğe rağmen o sofraya oturmak, içmek, cigara dönebilmek önemli bir olay ve tabi huzurunda kaçmaması lazım. Bizde de mesela o var, cepte beş kuruş varsa eğer masaya akıtıyoruz, “adap rakı” göndermesinden hareketle çokta o işin adabıyla ilgilendiğimiz söylenemez vs. Senin sofra (ya da bar ya da ev her neyse), içki ve Şerafettin üçgenin nasıl peki?
Sofra bizim için bir hayat biçimi. Biz “hadi buluşalım” demiyoruz, “hadi rakı içelim” diyoruz. Şerafettin’in de böyle bir karakter olması da benimsenmesini, sevilmesini sağlayan temel noktalardan biri.
90’lı yıllarda doğal olarak (yaşın gereği dersek pot kırmayız umarım) çokça vakit öldürdün. Müzik, kültür, yaşam olarak o atmosferden hızla uzaklaşan bir dönemin tam ortasındayız ve Şerafettin tam da bu garip günlerde perdede bizleri karşılıyor. Aynı zamanda şunu görüyorsun, Şero Cihangir’de kendi alanını bi’ anlamda muhafaza etmeyi başarabilmiş ama öte yandan gittikçe değişen ve sinsileşen bir kültürle de mücadele etmek durumunda kalıyor. Seni bu zaman turu nasıl etkiledi peki?
Genel olarak negatif bir etkisi oldu. 90’lardaki rahat sosyal hayatımızı özler olduk. Ülkemiz hızla yaşanamayacak bir yer haline geldi. Şero Cihangir’de alanını muhafaza etmeyi başarabilmiş olabilir ama ne yazık ki biz edemedik. Ben de iş dolayısıyla yıllarca Cihangir’de yaşamış biriyim ama bir yerden sonra hızla bozulduğunu görüp ben de kendi mahalleme geri dönüş yaptım. Geçen hafta iş için Taksim çevresi ve Cihangir’deydim. Görsel çirkinlik, insanların insanlıktan çıkmış olması, şehrin kötü kokusu ve sürekli sizi paralize eden gürültü, gerçekten de bütün duyularınızla bulunduğunuz ortamdan tiksinmenizi sağlıyor. Oldukça üzücü bir zaman turu diyebilirim. En kötü tarafı da bu çirkinliğin bütün ülkeye yayılıyor olması.
Cihangir’de Bir Gece…
Bir önceki sorudan yola çıkalım; Şerafettin ortalama iki ya da üç kuşağın hayatına girdi, kimsenin elinden düşürmediği bir çizgi karakterden, önü alınamayan hatta bazen günlük hayatımıza, dilimize, hal ve tavırlarımıza, tişörtlerimize sıçrayan bir fenomene dönüştü. Bu sert ve tavizsiz moruk, punk’ından muhafazakarına kadar benimsendi. Herkesi çeken olay neydi bu noktada?
Şerafettin’in her şeye başkaldıran bir karakter olması, herkesi olmasa da birçoğumuzu kendine çekti. İnsanların yapmak isteyip de yapamadıklarını yapan, söylemeye cesaret edemediklerini söyleyebilen serseri bir karakter… Aslında kötü olmasına rağmen filmde de kendini sevdirmeyi başarabiliyor.
Posta sanatı, yaratıcı olan herkesin katılabileceği uluslararası bir ağdır. Posta sanatı bir deney, dışavurum, işbirliği, iletişim, özgürlük ve eğlence sanatıdır.
Şinasi Güneş
Mektup ile yollanabilen herhangi bir sanat objesi posta sanatının ilgi alanına giriyor. El yapımı kartpostallar, fotokopiler, bilgisayar baskıları, kolajlar, resimler, çizimler, çeşitli nesneler, kısaca istediğiniz her şey. Gönderilen her türlü posta sanatı objeleri elemeye tabi olmadan sergilenirler. Yapıtlar satılık değildir. Geri gönderilmezler. Fakat tüm katılımcılara, fotoğraf ve sanatçı listesi gibi dökümanlar yollanır. Posta sanatı, sanatı, tüketici zihniyetinden ve galeri monopolünden arındırmayı hedefleyen bir sanat hareketi olarak tanımlanır.
Posta Sanatı Tarihi
Posta sanatçıları sanat postasının başlangıcı için esprili bir iddiada bulunurlar. Bu iddia Kleopatra’nın kendisini, sarıldığı bir halıyla Julius Caesar’a sunmasıdır. Oysa bildik anlamda o dönemde bu ne bir posta ne de sanat ile ilişkilendirilebilir. Olay bugüne taşındığında güncel sanat mantığı dizgesinde performans sanatı ve posta sanatının bir türevi olarak değerlendirilebilir. Ki bu ekstrem bir örnektir ve nihayetinde bir pula ve adres bilgilerine ihtiyaç vardır.
1955 yılında Ray Jhonson “moticos”ları üzerine çalışmaya başladı.
1960’da Jhonson ilk “nothing/hiç” çalışmasını yaptı.
Johnson önemli bir post -sürrealizm ve pre – pop kolaj sanatçısıdır. Johnson aynı zamanda New York Correspondance (Posta) okulunun kurucusu ve Correspondance sanatının (Mail Art olarak da bilinir) orijinal başlatıcısıdır. Bu sanat, bir şekilde geleneksel posta servisi ıle yaygınlaşan uluslararası disiplinler formudur.
O kendi kolajlarını kompleks aktivite spektrumlarının bir parçası olarak gördü ki; bu aktiviteler çizimleri, mektupları, telefon görüşmelerini, performans sanatını, şiiri ve gerçek yaşamı içermekteydi. Bütün bunlar Zen ve Tao’nun bir dokunuşu ile noktalanmaktadır.
Johnson, Fluxus, Happenings, Neo-Dada, Judson Dance Church ve 1960, 70, 80’ lerdeki diğer intermedia aktivitelerine katılan bir çok sanatçının çağdaşı olduğundan, uluslararası avangardizmin değişimine faydalı olmuştur. Bunu yaparak ellinin üzerinde ülkedeki genç sanatçılar arasında istemeden bir kült kişilik haline gelmiştir.
Fluksus güzel sanatların dışında başladı. Ve bu hareket artistik geçmişi olmayan insanları içeriyordu. Fluksus posta sanatını etkiledi. Fluksus sadece teknik ve ideolojik yönüyle değil doğasıyla da posta sanatını etkiledi.
‘Damga’ by Şinasi Güneş
‘Çingeneler’ by Isabelle Vannobel, Fransa
Alexander Limarev ‘Evsizler’ Rusya
Posta sanatı sosyo-kültürel ve politikdir. Cinsellik, ekoloji, teknoloji, feminizm gibi konularda karşı duruşuyla vardır. Kapitalizm karşıtı çalışmalar sık sık kullanılır. Mektuplaşma halkası giderek büyüdü. Posta sanatı 1970’lerin başında, performans, video gibi diğer medyalar ve yeryüzü sanatı ile birlikte çıktı ve uluslararası bir nitelik kazandı.
1986’da Bağımsız Dünya Posta Sanatı Kongresi düzenlendi, posta sanatçılarının bir birleriyle tanışmaları ve düşüncelerini paylaşmaları açısından teşvik edici oldu. 500’den fazla sanatçının katılımıyla 80’nin üstünde toplantı 35’e yakın ülkede düzenlendi. İnternetin gelişmesini beklemekle değil kültürler arası iletişimi yaygınlaştırmak, canlandırmak için posta sanatını arzulamak, onu görünür kıldı. Bu açık ilişki potansiyeli, heyecan barındırmakta fakat onun, kanıksanmış sonucu, bazı beklenilen yeni sanat akımlarından daha ziyade arkadaşlık ilişkilerini geliştirdiğinin görülmesidir.
‘Gözetleme’ by Giorgio, Fransa
Gözetleme ‘Silvio de Gracia’ Arjantin
Posta sanatı gerçekten çağın ruhunu yakalamış oldu.
1988’de Uluslararası Posta Sanatçıları Birliği (IUOMA) kuruldu. Dünyanın birçok ülkesinde üyesi olan bir posta sanatçıları insiyatifidir. Bugün halen etkinliğini sürdürmektedir.
1990’ların başında internet ile birlikte geleneksel sanat postası sanatçıları “Sanat Postası Şebekesi” (Mail Art Network) hareketini oluşturdular. Bağımsız kavramsal bir ağ’dır.
40 yıldır, 50 ülke civarında Mail Art, hızla Johnson’un orijınalleriyle aynı doğrultuda yol almaya devam ediyor. Bununla beraber bire bir uyumlulukta devam etmektedir ve “ Uyumlu Bir Akşam Yemeği” gibi uyumlu diğer işler network yoluyla yayılmaya ve hedefinden sapmadan” kendin yap-ses kayıtlarıyla desteklenerek Punk Rock’ın gelişiminde de rol oynamış, buna ilham vermiştir. Aslında mail art bir hareket olarak farzedilebilir. Bir başka hareket asla bu kadar yayılmamış ve uzun sürmemiştir.
Ryosuke Cohen ‘Beyin Hücresi‘ Japonya
Bazı posta sanatı projeleri
Ryosuke Cohen’in Brain Cell-Beyin Hücresi Projesi 1985’te başladı. 1998 yılına gelindiğinde 400’den fazla yayına ulaşılmıştı. Robin Crozier’in Memo(random)/Memo(ry) projesi 1980’li yılların başında başladı, “ekle ve gönder” yönergesi üzerine kuruluydu.
Ryosuke Cohen’in Beyin Hücresi projesini tanıtacak olursak;
Beyin Hücresi
Ryosuke Cohen 1984’te posta sanatı yapmaya başlıyor. Şimdiye kadar kesintisiz devam eden bir proje gerçekleştirdi. Bu projenin adı “beyin hücresi” idi. Bu proje, en üstün global ağ ideallerinin bir göstergesidir.
Cohen Avrupa’da bilinmeyen bir teknikle, çok renkli A3 posterlerin baskısını alır. Bu yöntemin çalışmalarını plastik mühür (posta sanatçılarını heyecanlandıran önemli plastik mühürlerdir.) bir logo ya da bir imgeler fragmanı ile ona gönderir. O bunu alır ve parlak renkler dizgesi içinde 40 ya da 50 farklı imajla birlikte, sticker’lar ve plastik mühürlerle yeniden yapılandırır ve elde ettiği ne varsa ona geri gönderir. O, 84’ten bugüne bunu sürdürür, tümüyle “sonsuz ağ”ın olağanüstü imajlarından oluşan yüzlerce poster birikir. “Global Beynimizin” her bir “hücre”si her biri otonom, sanatçıların seçimi olan imajları gösterir.
‘Fundamentalizm’ by Clemente Padin, Uruguay
Posta sanatçıları
Ray Johnson
Guy Bleus
Mark Bloch
Hans Braumüller
Al Williams
Crackerjack Kid
Snowflake
John Held Jr.(not to be confused with illustrator John Held Jr.)
Not: Bu yazı “Posta Sanatı” kitabı’ndaki Posta Sanatı Tarihi, Bazı Posta Sanatı Projeleri ve “ebenzin.com” daki Mail Art, Ray Jhonson başlıklı yazılarımın harmanlanmasından oluşmuştur.
Yvan Guillo, kendisi hakkında iki yıl evvel çıkan son makalemizden bu yana çalışmalarının geçirdiği evrim hakkında “hâlâ nereye doğru gittiğimi bilmiyorum,” diye itiraf ediyor. Namıdiğer Samplerman olarak tanınan çizgi romancı “bir şey amaçlamadan, tek hamlede ve tek sayfa. Yapıtlarımda mütemadiyen keyif almak için doğaçlama ve şaşırtmaya güveniyorum,” diye açıklama yapıyor. Bugünlerde daha uzun çalışma süreci gerektiren büyük fikirler üzerine kafa yorsa da bu durum onu, bakmadan duramadığımız etkileyici miktarda hipnotik seriler üretmekten de alıkoymuyor.
“Bu vecizeyi her zaman aklımda tutuyorum,” diyen Yvan, bu hoş vecizeyi Man Ray’dan aktarıyor: “Sanatta ilerleme yoktur”. Sanatçı bu nedenle çalışmalarını geleneksel standartlara göre ‘ilerleme’ düzeyinde değerlendirmiyor. Ama yüksek kalite baskılar için giderek daha düzgün kesilmiş, kalitesi daha net kolajlar üretmeye de gayret ediyor. Buna karşın Yvan son zamanlarda görme yetisinde bir bozulma olduğunu da itiraf ediyor; monitöre bakarak geçen saatler, illüstratörü gözlük kullanacak hale getirmiş. Yvan’a göre onun yaratıcı süreci sezgilere ve tekrarlara dayanıyor. Süprizli olmaları koşuluyla sipariş projelere saygı duyuyor. Fakat birçok sanatçı gibi o da ‘kendi serüveninin zaman ve mekânın ötesinde sınırsız bir yolculuğa benzediğini, imge remiksleriyle çalışmalarında gerçek anlamda bir sarhoşluk yaşattığını” düşünüyor.
Samplerman
Yvan geçenlerde -birkaç isim vermek gerekirse- Anna Haifisch, Tara Booth, Anders Nilsen ve Simon Roussin gibi sanatçılarla bir haftalık bir workshop‘a katıldı. Tüm katılımcıların alternatif çizgi roman sahnesinden olduğu sanatçılara kolektif ve deneysel anlatılar yaratmaları için fırsat sunan kamp, ChiFouMi’nin ev sahipliğinde sürekli gerçekleştirilen bir etkinlik. “Kişisel projelerimizi bir kenara bırakıp koca bir masa etrafında alet edevatlarıımızla toplandık ve eğlencesine kolektif bir çizgi roman yaptık” diye belirtiyor Yvan. Aynı kafadan insanların toplaştığı, herkesin çizgi roman dilini konuştuğu kamp için illüstratörler açısından “gerçekten tazeleyici ve heyecan verici bir deneyimdi” diye de ekliyor. Favori işlerine bakabileceğimiz Instagram sayfasından da görüldüğü üzre sanatçının sergilediği üretkenlik gerçekten şaşırtıcı.
Saki döndür kadehi, herkese sun bana da ver. Çünkü aşk önce kolay göründü, ama sonradan çok müşküller meydana geldi.
Sabah yeli misk kokusu almak ümidiyle sevgilinin alnına dökülen saçları açınca, o güzel kokulu saçların kıvrımlarından yürekler ne kanlara boyandı!
Hâfız-ı Şirâzî
Hayal gücünün sınır tanımaz doğası ve sanatının köklü geçmişine rağmen Saeki fazlasıyla gölgede kaldı. Fakat bu durum artık değişmek zorunda.
Türkçesi: Efe Tuşder
Son bir kaç yıl içinde, Japonya dışında, Toshio Saeki’nin eserlerine eşi benzeri görülmemiş bir ilgi artışı oldu. San Francisco, Toronto, New York başta olmak üzere Londra ve Tel Aviv’de büyük kişisel sergiler düzenledi; 2010 senesinde şimdiye kadar gün yüzüne çıkmamış baskı resimlerinden oluşan Onikage: The Art of Toshio Saeki (Last Gasp) ve 2015 yılında Fransa’daki eserlerinden meydana gelen beş ciltlik koleksiyonun ilki olan Rêve écarlate (Éditions Cornélius) yayınlandı. 70’lerden bu yana yaptığı çizimlerinin çoğu sergilerin dışındaki amaçlar için yapılmıştı (Çalışmaları 1972’de John Lennon ve Yoko Ono’nun Sometime in New York City kapağında kullanıldı; Ono ve oğlu Sean Lennon da onun hayranlarıydılar, 2013 yılında sanatçı ile röportaj bile yapmışlardı.) Saeki, sanat dünyasının sınırlarının ötesinde genişleyen bir kültü takip ediyor, farklı yaratıcı ortamların diasporasında gizleniyordu. Gerçek bir yeraltı efsanesi olan Saeki, sanatını sunulduğu ortamla tanımlamıyor; fakat bu durum hayranlarının onun bu kış galeride sergilenecek yeni eserleriyle hayal kırıklığına uğrayacakları anlamına da gelmiyor ve hiç şüphesiz ki tabiatında var olan radikalizmin galerilere sızmayı başardığını da görecekler.
Toshio Saeki
Saeki’nin galerilerle tanışması, inatçı bir iş kadınının Japonyanın uzak bir dağ kasabasındaki evini ziyaretiyle birlikte başlar. İletişim çağının tüm olanaklarından uzakta yaşamını sürdüren Saeki için bu durum, sıradışı ve gizemli atmosferiyle ilgisini çeker ve çalışmalarına ivme kazandırır. Ama hikaye belki de sadece bu kadının ikna edici enerjisinde değildir, bu dış dünyaya kapalı olduğunu düşündüğümüz bir sanatçının da kararıdır aynı zamanda: “Son beş yıl içerisinde batılı izleyicilerden gelen tepkiler beklentimin çok daha ötesinde ve şaşırtıcıydı, ve öyle görünüyor ki bu durum gün geçtikçe daha da şekillenecek.”
Saeki’nin yeraltı sahnesindeki etkisine rağmen çalışmaları Japonya ve yurtdışındaki sanat dünyasında pek ciddiye alınmamıştı. Bu durum, büyük olasılıkla Saeki’nin işlerinin kendine özgü tuhaf içeriğinden kaynaklanıyordu. Bilinçaltının karanlıklarına iniyor, büyüleyici Freudyen kabuslar eşliğinde otantik senaryolar yaratıyordu.
Toshio Saeki
Çocukken, resimli hikayelerimi arkadaşlarıma gösterir ve onlara seslice okurdum, buna bayılırlardı. Sanırım şu an için de bundan pek farklı bir şey yapmıyorum.
Saeki’nin çalışmaları on yıl boyunca olumsuz eleştirilere maruz kaldı. Karşılaştığım ilginç bir durum da 2013 yılında Londra sergisinde Saeki’nin işlerine küratörlük yaparken, serginin birinci kattaki alana taşınması gerektiğinde işleri ziyaretçilerin meraklı gözlerinden uzak tutmaya çalışmamdı. Eserler 70’lerden kalma Akai Hako serisinin bir parçasıydı; bazıları nispeten daha az ekstrem işlerdi. Saeki, toplum içerisinde güvenle görülebilecek birçok işe imza attı, ancak ahlaki sorunlar sanat kariyerini her defasında eleştiri hedefi haline getirdi. Belki de bu durum toplumumuzun bireyin içsel karmaşasına olan tepkisinin -hatta bu karmaşa bireyin kendisine acı verici bir durumda olsa dahi- sanatın kendisinden daha yoğun olduğu anlamına gelmektedir.
Toshio Saeki
Ama Saeki için asıl önemli adım on yıl önce Tokyo’daki ajanslarla çalışmaya başladığında atılıyor, cesaretli bir kaç sanat adamı onun sınır tanımaz çalışmalarını gün yüzüne çıkardılar. “Bunlar çok radikal ve içeriği çok açık ifadeler. Eleştirmenler veya önemli pozisyonlardaki insanlar bu işleri beğenmiş olsalar bile bunu dile getirmekte çekinmeleri gayet normal. Ama sanırım artık bir şeyler değişmeye başladı ve Saeki hakettiği ilgiyi görmeye başlıyor. Örneğin bizler bile Saeki’nin Çin’deki popülaritesinin yeni yeni farkına varıyoruz ki bu durum yıllardır devam ediyormuş.” Bunlar Saeki’nin isimsiz kalmayı tercih eden temsilcilerinden aldığım bilgiler.
Saeki’nin tanınma zamanı gelmiş olabilir, bir sanat eseri için kaynak belirtmek sanat tarihi için önemlidir; ancak bu her zaman pek de kolay değildir. Savaş sonrası Japonya’sına kadar uzanan Ero Guro (Erotic Gore) hareketi veya 70’lerdeki ikinci dalga ile bu işler uyumlu olabilir. Ero Guro sanatını takip eden sanat severler ve pazarlar belki de sanal dünya sayesinde Saeki’ye de ilgi duydular. Son zamanlarda Japon erotik korku sanatının tarihsel örneklerine dair bir dizi sergi, bu hareketin toplum bilincindeki köklerini yumuşatmaya başladı: British Museum’daki Shunga sergisi, Met’deki Japon sergisi ve Grand Palais’daki Hokusai gösterileri, Paris ve Boston’daki MFA. Hokusai’nin The Dream of the Fisherman’s Wife’ı günümüz Japonya’sından gelen şiddetli cinsel görüntülere karşı yumuşak tepkilerin oluşmasında vesile oldu. Bir kamu kuruluşunun bir ahtapot ile çiftleşen bir kadının kartpostalını satabilmesi bu tür bir görüntünün çağdaş görsel kültürdeki yeri hakkında çok şey söylüyor.
Bu durum Saeki’nin çalışmalarını Japon sanatı etrafındaki bir diyalog içerisinde ve eserlerinin ortaya çıkardığı sorunlar dahilinde incelememiz için bizlere güzel bir fırsat sunuyor: Mizah ve pathos arasında dengelenmiş insan doğasının güvensizliği; fetişlere karşı tutum, şiddetin ve cinselliğin kültürel bir coğrafya tarafından şekillenmediği bir dünya; cinselliğin ve vahşiliğin estetikleştirilmesi, genişleyen yeraltı kültürleri ve bunların ana akım ile olan etkileşimleri; gelenekler ve ilerlemenin çelişkili ikilemi.
Toshio Saeki ‘Ominanuma’ 1972
Annemin çocukken beni götürdüğü filmlerin de üzerimde derin bir etkisi vardır ve bu filmlerdeki bazı sahnelerin, kimi zaman çalışmalarımda ortaya çıktığını görebilirsiniz.
Genel izleyicinin aşırı açık içeriklerle başa çıkmasına yardımcı olmasının dışında düzenlenen kurumsal sunumlar ve sergiler, Japon baskı resim tekniğinin kalitesinin de takdir edilmesini beraberinde getirdi. Saeki’nin uyguladığı bu eski usül teknik -kalıpların baskı makinesine girmeden önce parşömen yapraklarıyla kaplanması ve işaretlenmesi- soylu Japon baskı resim sanatının miraslarından biridir. Yabancılar için, Saeki’nin teknik bileşenleri ve imgelem dünyası: Evlerin iç kısımları, figürler, kıyafetler, tasvir ettiği ritüeller ve şeytanlar, Japon kültürüne ait görünürler. Fakat tematik açıdan bile olsa Saeki çalışmalarını kesinlikle Japonca bir kanonun veya çevrenin parçası olarak tanımlamıyor: “Sıradan bir Japon vatandaşı gibi ben de halk müzikleri dinleyerek büyüdüm, ama bunun yaptıklarım açısından önemli olduğunu düşünmüyorum. Bana ilham veren şeyler korku duygusu, belirsizlik, çocukken veya ilk gençlikte yakaladığımız o endişe ve mutlulukların hassaslığı; bundan eminim. Bunlar geleneksel Japon kültürü olarak tanımlanır mı bilmiyorum, ayrıca annemin çocukken beni götürdüğü filmlerin de üzerimde derin bir etkisi vardır ve bu filmlerdeki bazı sahnelerin kimi zaman çalışmalarımda ortaya çıktığını görebilirsiniz.”
Toshio Saeki
Toshio Saeki ‘Maboroshimakura 2’ 1972
Zehirli Güzellik
Saeki genellikle kimseyle görüşmeden yaşıyor, internetsiz ve İngilizcesiz; çoğu iletişim talebi Saeki’yle bağlantısı olan Tokyo’daki temsilcilerden geçiyor. Onlar da Saeki’nin bu durumunun sebebi olarak sade yaşam tarzını öne sürüyorlar: “Öyle sanıyoruz ki onun münvezi kişiliğiyle ilgili olmalı bu durum, son derece mütevazı, sessiz ve hiç materyalist değil. Aynı zamanda ödün vermeyen ve sanatına inanan çok güçlü bir iradesi var. Bu yüzden, her şeyden uzakta dağlarda yaşıyor. Bundan dolayı insanlar onu merak ediyorlar fakat ona erişmek gerçekten çok zor.”
Saeki’nin çalışmalarını görmek ve onları yapan kişi hakkında bilgi edinmek için ciddi bir talep var fakat şu an için elimizde erişilmez yerlerde yaşayan ve fazlasıyla bireysel bir sanatçının çok parçalı portresinden fazla bir şey de yok. Etkilendiği kaynakların, ilham perilerinin ipuçlarına erişmek bile çok zor: “Osaka’da reklamcılık alanında çalışırken, Tomi Ungerer’in eserleriyle karşılaşmıştım. Çalışmalarında zehirli bir şey hissettim ve zehirsiz bir güzelliğin sıkıcı olduğunu farkettim.”
Hatu, 1972
Toshio Saeki
“Zehirli güzellik” Saeki’nin cüretkar bakışı ve benliğinin ortaya çıkardığı gizli kısımların dışında, aynı zamanda çalışmalarında paradoksal bir saflık olarak da ortaya çıkıyor: “Ben her zaman ruhumun derinliklerinde gizli olan ve kelimelerle tarif edilemeyeni biçimlendirmeye çalışırım. İnsanın içinde sessiz kalan ve unutulmaya yüz tutmuş duyuları uyandırmak isterim. Büyüdükçe bazı şeylere alışırız ve duyarsızlaşırız, oysaki gençken tattığımız duygular hassas ve saftırlar ve dolaysızca yaşanırlar. Belki de sanatıma ilgi duyan insanlar bunu bir şekilde hissediyorlar ve bu sadelikten etkileniyorlar. Çalışmalarıma hiç rastlamamış insanlarla karşılaşmak isterdim, ve onlara unuttukları o muhteşem hassaslıklarını hatırlatmak. Çocukken, resimli hikayelerimi arkadaşlarıma gösterir ve onlara sesli okurdum, buna bayılırlardı. Sanırım şu an için de bundan pek farklı bir şey yapmıyorum.”
Toshio Saeki
“Gençlik yıllarımdan kalma anılara gelirsek… Bunlar çok farklı bir hikaye, belki bir dahaki sefere…”
Sıklıkla gözden kaçan bir unsur da Saeki’nin çalışmalarının oyunbaz yanıdır. Bu detaylar belki de Osaka’da doğup-büyümesiyle ilişkilidir, geleneksel kültürlerde insanları güldürmenin ve mizahın günlük yaşamın bir parçası olması. (Tokyo’dan farklı olarak.) Her ne kadar memnun etme ve eğlendirme arzusu Saeki’nin sanatında ilk aklımıza gelen özellik olmasa da bu grotesk mizah her daim işin içindedir. Belki de ‘godfather of the underground’ sandığımızdan daha çok bizlere benziyordur. Sanatçı ve eserleri hakkında keşfedilmesi ve öğrenilmesi gereken çok şey olduğu ortada. Böyle olması macerayı daha da keyifli kılıyor. Saeki sanat sahnesi için artık hazır. Fakat önce onu yakalamamız gerek.
Çizerler de tıpkı çocuklar gibi sürekli bir şeyler karalayıp dururlar. Peki bu durum sende ne zaman kaçınılmaz bir hal aldı; ve neden?
Mezuniyet çalışmamın üstesinden geldiğim vakitlerde büyümek istemediğimi ve çizimin o büyüleyici, fantastik dünyasında kalmak istediğimi farkettim. Sonrasında zaten mimarlık okumaya başladım. Çok geçmeden bu ‘ciddi’ sürecin ilgimi o kadar da çok çekmediğini, sanatla ya da çizimle ilişkili alanların içinde kalmak isteğimi farkettim. Çizimin ciddiyetsiz bir mesele olduğunu kastetmiyorum ancak yirmili yaşlarındaki bir koca oğlan olarak fantastik ve renkli bir dünyanın içinde süper kahraman çizimleriyle ilgilenmeyi statik mekaniğe, geometriye ve mimari projelerin boğuculuğuna tercih ettim…
Peki hayatının hangi noktasında bunun farkına vardın?
Her şeyden vazgeçip okulu bırakmayı düşündüğüm, yaşadığım yeri terkedip seyahate çıkmak istediğim bir dönemdi. Münzevi bir halde Afrika turuna çıkmak yada Atlantik’i kanoyla geçmek istediğim dönemler. Fakat Afrika çok sıcak ve sıcağa katlanamıyorum. Sonrasında şunun farkına vardım: Okuduğumuz bu çizgi romanlar normal insanlar tarafından çizilmiş, yani zihinsel kapasitesi ekstra gelişmiş uzaylılar tarafından çizilip de gezegene gama ışınları aracılığıyla gönderilmiş falan değiller. Şunu da fark ettim ki özel bir okula gidip çizim yapmayı öğrenebilirdim. İyi bir çizer olabilmek için belki yeteneğim yoktu; ama durmadan çizmeyi sürdürdüm, kötü bile olsa asla çizmeyi asla bırakmadım. Sanat okulunda okuduğum halde – benimki Emile Cohl’du – hep bir parantezin ve eğlencenin içinde hissettim kendimi, ta ki ‘düzgün bir meslek’ sahibi olmam gerektiğini farkedene kadar. Hala kendime iyi bir iş arıyorum… Mono-manyak gergin bir adamım ve hayatı ciddiye alacak biri gibi görünmüyorum.
Emre Orhun ‘L’ennui’ 2008
Çizim stilini ve karakterlerini biraz anlatır mısın?
Genellikle grotesk, absürd ve ekspresyonist bir sürrealizmin içinde geziniyorum. Sakar ve hassas bir stilim var. Kendimi iyi bir teknik ressam ya da gerçekçi bir sanatçı olarak tanımlamam. Çizimlerimde belli bir acemiliğe sahibim, bu hem bir kusur hem de bir avantaj ve ben bu beceriksizlikten yararlanmaya çalışıyorum. Benim anlayışıma göre resim gerçekliğin birebir yansıması olmamalıdır, fotoğraf sanatının olduğu bir çağda bu bana saçma geliyor, resim daha çok içsel gerçekliğin bir yansıması olmalıdır İlham alınan dış dünya ile benim üreteceğim çizim arasında gözümün, beynimin ve elimin oluşturduğu kompleks bir süzgeç var. Algılarım zaten görünen şeyleri bir birinden ayırıyorlar, duyduğunu, hissettiğini… Beynim ise yeniden uyarlıyor, organize ediyor; bazen sembolik bir biçimde bazen ise anarşik bir yolla, bazen besleyici bir biçimde bazen ise sadeleştiren. Sonra bu durum elimden adeta akar, burası da en zorlu adımdır. Çünkü elin kendisi isyankar ve kontrol edilemeyen bir yaşam döngüsüyle donatılmıştır. Benim irademe karşı itaatkar görünmüyor, asi ve kontrolsüz duruyor. Yıllardır birlikte yaşamamıza rağmen, belki biraz daha huzurlu ve armonik, fakat halen bazı sürprizleri barındırıyor. Bu sürprizler bazen güzel, çoğunlukla ise felaket oluyor.
Çizmenin sana kişiliğini keşfetmende ve analiz etmende nasıl faydaları oldu?
Öncelikle, bu benim sabırlı ve titiz bir insan olduğumu farketmemi sağladı. Temel olarak kullandığım scratchboard tekniği sıkıcı ve uzun bir iştir. Başka sanatçılar on tane üretirken, ben ancak bir çizim üretebiliyorum. Böyle olması hoşuma gidiyor, dünya alabildiğine hızlıyken ben bir salyangoz gibi hareket ediyorum, kendimi senkron dışı hissediyorum. Ve çizimlerin, ruhun kesinlikle bir aynası olduğu kanaatindeyim. Kimileri kurnazlığı ile bunu gizlemeye çalışsa bile şundan gayet eminim ki: Her ne isek onu çiziyoruz. Çizimin zayıf, içeriğin tutarsız ve ilginçlikten uzak olduğu durumlarda bile – ki bunlardan fazlasıyla var – en başarısız resimlerime bile özel bir sevgi beslerim, çünkü özgün bir samimiyetleri vardır.
Emre Orhun ‘Sperzilla’ 2011
Siyah beyaz çalışırken hissettiklerini nasıl yorumlarsın?
Aslında rengi severim. Ama çizime sırf renkli olsun diye ya da onu daha sevimli bir hale getirmek için renk katma fikrini sevmiyorum. Siyah- beyaz ve gri tonlar geniş bir palet şeklinde arayışlarımı yeterince karşılıyor, kendimi ifade etmeme yetiyor. Tekniğin ağırbaşlılığı belli bir soyutlamayı da beraberinde getiriyor ve bu da beni sayısız renk karmaşasından, amacımdan sapmamı engelliyor. Siyah ve beyazın direk kullanımı her yönüyle zaten mevcut; bunun kompozisyon için sadece biçim ve ışığa ihtiyacı var. Ve benim açımdan meselenin özü, sahneyi canlandıracak bu ışığın arayışıdır, scratchboard tekniğine has ince beyaz çizgilerinin, formları meydana çıkarması ve siyah bir yüzeyde ışığı yoğunlaştırarak canlandırması. Bundan sonraki asıl problem ise dozaj, siyah ve beyaz arasındaki doğru dengeyi bulmak ve nasıl altından kalkacağını keşfetmek. Hepsinden öte, özenti çizimler yapmamayı öğreniyorsun, fazla ileri gitmeyi göze alamadığın işlere nazaran çok daha uzaklara gidiyorsun. Bu, katettiğin yoldan çok da fazla geri dönemediğin bir teknik… Son yıllarda işlerimde siyah-beyaza daha yoğun bir biçimde odaklandım, özellikle de bunu gerektiren bazı projelerde. Kendimi doğuştan pek renkli biri olarak görmesem de bazı işlerimde renk kullanmayı seviyorum. Benim için renkler çoğunlukla sembolik, en azından bu benim renkleri kullanmayı sevdiğim bir yorum biçimi ve sadece gerekli durumlarda renklere soyut değerler vererek uyguluyorum. Ayrıca ben gerçekçi olmaktan oldukça uzağım; renk sadece nerelerde benim amacıma hizmet ediyorsa oralarda var ve bu durum dış gerçekliğin yansıması da değil.
Senin işlerini ve başarılarını göz önüne alırsak , senin için neler saygıdeğer ve önemli? Öncelikle kendini, gelişmenin önemli olduğu yönünde ikna etmelisin, öyle ya da böyle kendini yenilemek, tekrara düşmemek açısından. Ve sonra, yüzlerce çizimden sonra farkediyorsun ki yapmış oldukların aslında aynı tema üzerinden yola çıkılmış bir çeşitlemeden ibaret, tabi zamanla yeni şeyler eklenmiş, gelişim göstermiş. Benim perspektifimden bakınca bunlar çoğu zaman kaçış, kendine acımak, kendine dönüşüm, yaşamın traji-komik doğası etrafında dönüp duruyor.
Sanatsal amaçların neler? Kendine ne gibi hedefler koydun? Ya da neler seni gerçekten motive eder, her ne kadar kendini bunlara uzak hissediyor olsan da…
‘Amaç’ ve ‘Sanat’ ele alındığında çok farklı iki sözcük. Sanat, benim açımdan, ilgisiz olmalıdır. Açık konuşmak gerekirse sanat tüm estetik, teknik veya ticari hedeflerden sıyrılmalıdır. Bir sanat eseri ancak görüldüğünde varolur ve amaç tabii ki de izleyiciyi göz ardı etmemektir. Kağıdın saflığına müdahele etmek kadar izleyicinin beklentilerini karşılama konusunda da oldukça becerikliyim. İsterdim ki çok daha fazla çizimim olsun. Hatta bunlar illüstrasyon, çizgi roman ve kurumsal işler dahi olsalar.
Emre Orhun ‘Whiny Tunes’
Emre Orhun, 1976’te Çin’de doğdu. 1993 yılından bu yana Fransa’da yaşıyor ve çalışıyor.
Röportaj Anne & Julien tarafından yapılmıştır. HEY ! Modern art & Pop Culture #15 (Eylül 2013)
Japonya’da her gün, her çeşit ve renkte milyonlarca manga etrafta uçuşuyor, peki bir zamanlar bizi heyecanlandıran bu durumdan artık sıkıldık mı?!
Hentai’den, hani şu manga’nın yasadışı -dışkılı, öldürmeli, kusmalı- pornografik tarzından bile mi… İster inanın, ister inanmayın ama neredeyse. Bu alt tür, birkaç senedir canlandırılmayı bekliyor ve bize göre bu ihtiyacı giderecek olan sanatçı Shintaro Kago. Kago, manga’yı kendine özgü tribal deneylere sokuyor. Kendisini kisou mangaka “acayip manga sanatçısı” olarak tanımlıyor ve bir çok alandaki çalışmaları, çizgi romanın yanı sıra bağımsız film yapımcılığı ve oyuncakçılığı da kapsıyor.
Industrial Revolution and World War, Hollow Press, 2015
Ancak Kago’nun manga eserleri, yaptığı diğer şeylerden çok daha sapkın ve biz de tam bu konuda onunla konuşmak istedik. Tokyo’daki stüdyosunda yaptığımız bu söyleşi yeni çizgi romanı üzerine.
Vice: Eserlerinde çok fazla pislik kullanıyorsun. Çizgi romanlarında ve oyuncaklarında her yerde var bu. Shintaro Kago: Pislik, hikayelerimde nakarat niyetine kullandığım bir öğe. Bunu işlemeye başladığımda manga dünyasında henüz bunu yapan biri olmadığını farkedip bu temaya eğilmiştim. Ayrıca çizgi romancılar, çalıştıkları dergilerin formatına da uymaya gayret ederler ve o dönem çizdiğim dergilerin çoğu kendine özgü yayınlardı. Pisliğe yönelik şeyler, bok temalı bir manga dergisi için çizmeye başladığımda aklıma geldi. Fakat, dürüst konuşmak gerekirse sürekli bokla ilgili hikayeler bulmak hiç kolay değil, özellikle de aynı zamanda bunları erotikleştirmek.
Shintaro Kago
Shintaro Kago
Shintaro Kago
Shintaro Kago
Dikkat ettiğin herhangi bir asgari koşulun var mı? Mesela çizgi roman başına karşılaman gereken bir bok kotası?
Hayır, sadece bok… Temelde, bu bok ve seks çevresinde gelişen kaç hikaye varyasyonu çıkarabileceğin sorunsalı. Aşırı zor. Aslında ilk iki veya üçüncü çizimden sonra bırakmayı düşündüm. Bok ve seks sadece başlangıç noktaları ve bunları halletmedikçe hikayenin kendisi üzerine düşünmeye bile başlayamıyorsun. Ve ben, ana karakter olarak tatlı genç kızları ön plana çıkarmaya çalışıyorum. Sorun bu, fakat yine de Manga’mın yaygın bir okur kitlesi olduğunu düşünüyorum.
Peki ya senin bu tip şeylere cinsel bir eğilimin var mı?
Hayır, bu tür aktivitelerde bulunmuyorum, fantezim bile değil, sanatımda kullandığım bir tema sadece ama splatter mizahın hastasıyım.
Seks sahneleri çizerken tahrik olmuyor musun? Robert Crumb’ın kendi çizimlerine bakıp otuz bir çektiğini herkes bilir.
Doğrusu seks sahneleri çizmekten pek de tat almıyorum, imkanım olsa uğraşmazdım bile. Ama erotik bir dergi için çalışıyorsanız pek de bir şansın yok. Eğildiğim temalar biraz uç, bu yüzden insanlar özel hayatımda tuhaf şeyler yaptığımı düşünüyorlar oysaki sadece bana sunulan temalar ve ilkeler çerçevesinde sanatını icra etmeye çalışan bir çizgi-romancıyım.
Shintaro Kago
Shintaro Kago
Shintaro Kago
Kendini ‘kisau mangaka’ olarak tanımlamaya ne zaman başladın, nerden çıktı bu?
Birgün öylesine aklıma esti ve kullanmaya başladım, her halde başka biri kullanmıyordur diye düşündüm. Son zamanlarda unvanımı sadece ‘çizgi romancı’dan ‘çizgi romancı artı bir şey’ olarak değiştirip değiştirmeme konusundan düşünüyorum. Çünkü kendinizi sadece çizgi romancı olarak adlandırdığınızda insanlar, sizi sadece bir çizgi romancı zannediyor, bu yüzden farklı bir şey yapmaya başladığınızda ‘Ama sen çizgi romancı değil miydin, nerden çıktı şimdi bu!?’ gibi şeyler düşünüyorlar. Bu yüzden de unvanımda biraz değişiklik yapmam gerekti.
Ama kendini ‘sanatçı’ ilan etmek de istemiyorsun sanırım.
Evet, bir işin sanat eseri, yaratıcısının da sanatçı olup olmadığına izleyicinin karar vermesi gerektiğine inanıyorum. Ayrıca Manga geleneklerinin ötesine nasıl geçebilirim, çizim veya gerçek fotoğraflarla kolaj yaparak manganın gelişmesine nasıl katkıda bulunabilirim diye uzun zamandır düşünüyorum.
Şimdi yaptığın anlamda manga çizmeye ne zaman başladın?
Lise döneminde muhtemelen, Manga kulübündeydim, o zamanlar çizdiğim çoğu şey neredeyse tamamen kara mizahtı ve çok da ciddi şeyler değildi. Fakat aynı sınıfta ciddi vanilla gag çizgi romanları çizen bir çocuk vardı; belki de buna tepki gösterdiğim için tam tersi bir yola girdim.
Bizim için yaptığın çizimlerde sürekli sabit bir boyut ve çerçeve kullanıyorsun, diğer çalışmaların için de bu geçerli, niçin? Günümüzde çoğu manga, çeşitli boyut ve çerçeve şekllerine izin veriyor.
Çünkü her sahneye eşit düzeyde çalışıyorum ve belli bir çerçeveye bilinçsiz bir şekilde ağırlık vermiyorum. Bazen gag’larda kullanabileceğim çerçevelerin sayısını sınırlandırmak en iyisi oluyor, mesela tek çerçeveler veya geleneksel dört çerçeveli çizgi roman stripleri gibi. Sanırım çok ortada olmayı da sevmiyorum ve o şişirilmiş çerçevelerin pazarlamaya yönelik olduğunu düşünüyorum.
Shintaro Kago
Yeni konular bulmakta zorlandığın oluyor mu?
Evet, eğer yapılan iş bir diziyse, bazen tıkanma yaşanıyor, kaldı ki ben, çoğunlukla sonu olan kısa öyküler çizmekten yanayım. Bu bile bazen zorluyor, eskiden daha kolaydı ama bugünlerde maalesef aklıma hiçbir şey gelmiyor. Geçmişte bir kenara koyduğum şeyleri bile kullandığım oluyor, ayrıca istediğim her şeyi çizmeme izin verecek çok da dergi yok maalesef. Yayın presipleri olan ciddi dergiler için çizdiğim zaman iş daha da zorlaşıyor. Cotton Comic isimli bir erotik manga dergisi benim vahşi hikayelerimle sayfalarında dolaşmama izin verdiklerinde yaşanan bazı tatsızlıklar, gerçekten canımı sıkmıştı. Ama bence bu tür dergilerin nesli tükenmek üzere. Tuhaf erotik dergi Flamingo gibi soft-porn manga dergilerin bile önümüzdeki süreçte çok tutacağını düşünmüyorum. Benim gibi manga sanatçıları için işler daha da zorlaşacak.
Peki ya birisi sana ‘ne istiyorsan çiz’ derse ne yapardın?
Aslında bu daha zor olurdu, çünkü bir yayın için belirli kural ve temalara uymak durumunda olduğunda az çok işin ne yöne doğru gideceğini kestirebiliyorsun. Tamamen özgür olduğunda ise yaratıcılığına garip bir şekilde ket vurulduğunu hissediyorsun. Belli sınır veya kısıtlamalar olduğunda ise ifade alanın zenginleşiyor. Seks sahneleri geniş alan kapladığı için fikirler azaldığında çok işe yarıyor. Sayfaları doldurmam gerektiğinde ve aklıma bir şey gelmediğinde hikayenin orasına burasına sık sık acayip seks sahneleri sokuyorum.
Söyleşi ve fotoğraf: Tomokazu Kosuga / 2 Şubat 2008 vice magazine
LÖPÇÜK 