أصحاب الكهف
ZERO GROUND
Zafer Yalçınpınar
E.M. Cioran, “Çürümenin Kitabı” adlı eserinde şöyle der: “Tanrı tersine sonsuzdur, ayaklarımızın altından başlar!”
Sıfır noktasındayız, zamanın kaygan zeminindeyiz ve yeryüzünün uzantısıyız… Kentsel tasarımın engel ve dehlizlerle dolu alan derinliğinin müziğiyiz, aykırı parçalarız ve diğer her şey gibi biz de akışkanlaşıyoruz yakalanmamak için:- yollar boyunca, en içrek yerlerde, kaldırımlarda veya sahillerde, davul cümleleriyiz. Çeperden merkeze, sonrasında merkezden çepere doğru hüzmeler oluşturuyoruz.
Sıfır noktasındayız; akışın parçasıyız duvardan duvara, çizgiden çizgiye, köşeden köşeye, tavandan tabana, yeryüzünden gökyüzüne… Hareketliliğimizin bir ritmi var! Gürültüye şekil veriyoruz, kentin bilinmeyen her yerini biz çerçeveliyoruz, bu kentin böcekleriyiz biz, en sırlı harita bizim gezintimizle oluşuyor! Kent efsanelerini bizim varoluşumuz belirliyor!
Sıfır noktasındayız; kendimizi kaybediyoruz, kayıyoruz, akıyoruz, kendimizden vazgeçiyoruz. İtkimiz ve bedenimiz bir bütünlük içinde… Benliğimiz yok; bireysellik geride kalıyor:- Artaud’un sessiz çığlığı tekerleklerimizin dönüşünde, eskimiş tahtamızın erdemli eğiminde, yıpranmış ayakkabılarımızın ucunda… Ve fakat hâlâ hayattayız: Kalbimiz vuruş atlamıyor! Pulse, dub, beat! Hepsi bizim kalbimizin notalarıdır! Biz bu kentin davul cümleleriyiz.
Bu kentin sonsuzluğu ayaklarımızın altından başlıyor! Sonrasında… kayıp gidiyor…
Tuncay’a Almanya’dan gelen bir kaykay var ve anlattığına bakılırsa o dönemler kaykay sahibi olmanın yolu gurbetçi akrabadan geçiyor. Bir de yurt dışıyla ilişkisi olan ailelerden. “Bu bağlantı nedeniyle kaykay kültürüne hâkimlerdi. Kaykay dergilerine, videolarına ulaşabiliyorlardı. Amerika’da nasıl bir kaykay ruhu varsa burada da çok güzel yaşanıyordu. İyi müzikler dinlerlerdi. Kimi resim yapar, kimi enstrüman çalar. Renkli bir ortam vardı” diyor. Kaykay pahalı bir spor olsa da o dönemlerde takasla, yardımlaşmayla bir dayanışma ruhunun hâkim olduğunu söylüyor: “Her kesimden insan olurdu, ünlü bir iş adamının oğluyla apartman görevlisinin çocuğu aynı yerde takılırdı.”
‘Skaterlar ve punklar arasında doğal bir uyum vardı. Her iki altkültür de toplum normlarına başkaldıran, dışlanmış öznelerden oluşuyordu. Zamanla kaykayın yalın ve asi doğası, punk’ın hızlı ve agresif tarzına yansıdı. İki altkültür, anaakımı reddeden bir hareket yaratmak için birleşti. Skaterlar ve punklar, skate punk hareketine Kendin Yap etiğini yerleştirdiler ve bağımsız ruhuyla öne çıkan bir topluluk yarattılar.’ – Gökhan Gençay aka G. Killa
la iglesia skate, ispanya’nın llania, asturia bölgesinde bir kilise. geçtiğimiz yıl restore edilerek yeniden ziyarete açıldı fakat artık tanrı’dan ziyade kaykaya inananları ağırlıyor. kilisenin kaykay parkına dönüşebildiği bir dünyada, kaykayın en klişe tabirle “bir spor değil, yaşam biçimi” olduğu apaçık. türkiye ise çoğu zaman olduğu gibi geriden geliyor. 80’lerde başlayan kaykay kültürü tarihine tanıklık etmiş biriyle konuşmak isterseniz, istanbul’daki kaykay tayfası birkaç isim öneriyor. ilki, tuncay koçal. 34 yaşında, 30 yıldır kaykayın üstünde. türkiye’nin ilk profesyonel kaykaycısı. Kaynak: Dilan Karadağ “profesyonel serseriler” 140journos
Neredeyse otuz yılını bu spora adayan profesyonel kaykaycı Tuncay Koçal, kaykay sporunun ülkemize gelişi, gelişmesi ve müziğin bu spor üzerindeki etkileri ile ilgili soruları yanıtladı
Tekerlerin Ritmi X Kaykayın Temposu
Burcu Yener Uğurel / Kaynak: Outdoor Fitness-Mart 2017
Türkiye’deki kaykay şov takımları ile birlikte çalışmalarınız var mı?
Tabii ki Türkiye’de dört büyük kaykay şov takımından birinin kurucusuyum. Adı X4’tune Show Team ve sadece kaykaycılardan oluşan tek gösteri grubu. Bu grup bünyesinde festivaller organizasyonlar, açılışlar ve AVM etkinliklerinde rol alıyoruz.
Kaykay sporunun gelişimi ve Türkiye’ye gelişi hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Gelişinin kökünden başlamak gerekirse. 1970’li yıllarda Amerika’da. Kaliforniya’dakı sörfçülerin dalga olmayan günlerde karada da kayabilme istekleri üzerine ortaya çıkmış bir spor Türkiye’ye gelmesi de 1980’lerin başlarında yurtdışına gidip gelme imkânı olan kişiler ve ülkemizi ziyarete gelen yabancı koykaycılar sayesinde gerçekleşiyor. Yavaş yavaş gelişerek doksanlı yıllarda tek tük kaykay mağazalarının açılmasıyla da bugünlere kadar gelebilme şansımız oldu
Türkiye’de gelişen kaykay sporu açısından geçmiş ve günümüzü nasıl kıyaslayabiliriz?
Geçtiğimiz seneye kadar İstanbul’da İki tane kaykay parkı vardı. Türkiye genelinde ise on tane kadardı. Bugün İstanbul’da on bir tane park var. Türkiye genelinde ise yaklaşık otuz beş tane kaykay parkı var ve bunların hepsi profesyonel kaykay parkları. Bu parklar sayesinde de kaykay kültürü gelişmeye devam ediyor.
Bu işe nasıl başlanır?
Bu bir spor olmakla birlikte bir yaşam tarzı. Kaykay sporu ile ilgilendiğinizde bu yeni bir kültüre açılan bîr kapı niteliğinde oluyor. Kaykaycı gibi giyiniyorsunuz, o şekilde yaşıyorsunuz, sizi daha çok motive eden müzikleri dinlemeye başlıyorsunuz, o müziklere göre veya kayma sitilinize göre kıyafetler seçiyorsunuz. Kaykay kendinizi ifade etme biçimi oluveriyor. Analitik düşünebilme yeteneğinizi geliştiriyor
Kaykaycılar ne tip müzikleri dinlemeyi tercih ediyor?
Kültürün içinde aşağı yukarı her tarzda müzik dinleyen kaykaycılar mevcut. En çok tercih edilen müzik tarzları da Punk, Rockn’ Roll, Heavy Metal ve Hip-Hop’tır.
Kayarken müzik dinlemenin artıları ve eksileri neler sizce? Kaykay sporunda ritmin önemi var mı?
Müzik size motivasyon kazandırır. Müziğin ritmiyle birlikte kayma temponuz oluşur ve estetik olarak kayma stilinizi belirginleştirmiş olursunuz. Sert ve hızlı müzik dinleyenlerle daha yavaş tempoda müzik dinleyen kaykaycılan izlerken bile ayırt edebilirsiniz.
Yiğit düştüğü yerden kalkar
Bu sporu yapanlar başarma ve kendini geliştirme duygusunu yaşamanın yanı sıra, yaşadığı şehri keşfetmeyi de öğrenir. İlk birkaç basamağı atlamayı öğrendikten sonra daha yüksek basamaklı yerler aramaya başlar ve yeni yerler, yeni insanlar keşfetmeye başlarsınız. Kaykaycılar hep hareket halindedir. Belli merkezlerimiz vardır ama şehir içinde her yere gideriz. Bu işin spor kısmını, kültürel ve sosyolojik boyutunu da göz önünde tutunca neden olmasın diyoruz. Parklara ulaşılabilirlik sayesinde Türkiye’den de oldukça yetenekli kaykaycılar çıkıyor ve çıkmaya da devam edecektir; zamanla nerelere kadar gidebileceğimizi hep birlikte göreceğiz.
ÂLÂ SKATEBOARDS <
İstanbul Batı Yakasından Rapçi Jah342
ENES ÇIKRIKÇI
Stuck in Istanbul Series
Halloween Skate Jam Special / Kalamış 2023
Graff. by Can Yavuzçetin
Nazar kaykay ekibinden Demir
Makatcore punk grubu Skate Jam’de çalıyor
Nuri ‘Go Skate Day’ sonrası Harbiye
Jam’i düzenleyen Nazar Ekibi
Makatcore punk grubu ‘Skate Jam’de çalıyor
Düzenleyen Tepe Çocukları x Ziyan
Düzenleyen Tepe Çocukları x Ziyan
ENES ÇIKRIKÇI
Street & Concept Photography
> @stuckinistanbul
Psikocoğrafya, mekanlarla kişiler arası bağlantıları ve keyfi rotaları vurgulayan kentsel ortamların araştırılmasıdır. Marksist ve anarşist teorinin yanı sıra Dadaist ve Sürrealistlerin tutum ve yöntemlerinden etkilenen devrimci gruplar olan Letrist Enternasyonal ve Sitüasyonist Enternasyonal üyeleri tarafından geliştirilmiştir.
Guy Debord 1955 yılında psikocoğrafyayı “bilinçli olarak düzenlenmiş olsun ya da olmasın, coğrafi çevrenin bireylerin duyguları ve davranışları üzerindeki kesin yasalarının ve özel etkilerinin incelenmesi” olarak tanımlamıştır. Psikocoğrafyayı keşfetmek için anahtar taktiklerden biri, dérive olarak bilinen sakin kentsel yürüyüş pratiğidir. Bir uygulama ve teori olarak psikocoğrafya, sanatçılar, aktivistler ve akademisyenler de dahil olmak üzere geniş bir kültürel aktörler grubunu etkilemiştir.
Psikocoğrafya ilk olarak Letrist Enternasyonal tarafından ‘1953 yazı civarında’ geliştirilmiştir. Debord psikocoğrafyayı ‘büyüleyici bir şekilde belirsiz’ olarak tanımlar ve psikocoğrafik keşiflerde pratiğin önemini vurgular. İlk yayınlanmış psikocoğrafya tartışması, ‘Haftanın Psikocoğrafik Oyunu’nu içeren Lettrist Potlatch (1954) dergisindedir:
Neyin peşinde olduğunuza bağlı olarak, bir bölge, az ya da çok kalabalık bir şehir, az ya da çok canlı bir cadde seçin. Bir ev inşa edin. Döşeyin. Dekorasyonundan ve çevresinden en iyi şekilde yararlanın. Mevsimi ve zamanı seçin. Doğru insanları, en iyi plakları ve içecekleri bir araya getirin. Elbette ışıklandırma ve sohbet, hava durumu ve anılarınızla birlikte uygun olmalıdır. Hesaplamalarınız doğruysa, sonucu tatmin edici bulmalısınız. (Lütfen sonuçları editörlere bildirin.)
Letristlerin şehri yeniden hayal etmelerinin öncülleri Dadaizm ve Sürrealizm’in bazı yönleridir. Flâneur kavramı da psikocoğrafyanın gelişiminde bir etki olarak gösterilmektedir. Edgar Allan Poe’nun “Kalabalıkların Adamı” adlı eserinden etkilenen Charles Baudelaire’e atfedilen bu kavram, Walter Benjamin tarafından teorik olarak daha da geliştirilmiştir.
“Mimarlık, zaman ve mekânı birbirine eklemlemenin, gerçekliği modüle etmenin ve hayal kurmanın en basit yoludur”
Ivan Chtcheglov, 1953 yılında yazdığı ve oldukça etkili olan “Formulaire pour un urbanisme nouveau” (“Yeni Bir Şehircilik için Formüler”) adlı makalesinde, psikocoğrafyanın gelişimini sağlayacak kavramların çoğunu ortaya koymuştur. Üniter bir şehircilik teorisi öne süren Chtcheglov, “Mimarlık, zaman ve mekânı birbirine eklemlemenin, gerçekliği modüle etmenin ve hayal kurmanın en basit yoludur” diye yazmıştır. Benzer şekilde, Sitüasyonistler de çağdaş mimariyi hem fiziksel hem de ideolojik olarak kısıtlayıcı buluyor, dış kültürel etkilerle birleşerek etkili bir akıntı yaratıyor ve kendilerini çevreleriyle belirli bir etkileşim sistemine zorluyorlardı: “[C]ities have a psychogeographical relief, with constant currents, fixed points and vortexes which strongly discourage entry into or exit from certain zones”. Chtcheglov’un 1954 yılında Letristlerden dışlanmasının ardından, Guy Debord ve diğerleri, mimariye devrimci bir yaklaşım talep etmek amacıyla üniter şehircilik kavramını netleştirmek için çalıştılar.
Counterculture ile ilgili söylediklerine katılıyorum. Hele “Türk olmak bile…” diye başlayan bölüm mükemmel bir tespit. Rap ve hiphop tam da söz ettiğin gibi… öğrenilmiş! Arabesk ise bize içkin. Toplumumuzun birçok hal ve edasında bu var. İçkin olmayana özenişlerle süslüyoruz ön yüzümüzü ve yalan oluyor, heba oluyor çoğu heveslerimiz. Yine de devinimin enerjisi bu bereketten besleniyor bence. Her neyse, bazı düşüncelerimi senin yetkin bakışından doğrulamak hoşuma gitti.
Bu arada yazmayı unutmuştum, Cantek’in yazısı ne kadar hakikiymiş. Yazıldığı dönemde okumamıştım, ilk kez okuma fırsatım oldu. Okurken çok duygulandım. Şu sıralarda bambaşka sanat işleriyle uğraşırken mizah dergiciliğinin anlamı ve değeri zihnimi eskisinden çok daha fazla meşgul ediyor. Burnum sızlayarak hatırlıyorum o güzel ve özgür ülkeyi.
Çok çok sevgiler, kolay gelsin…
-Bahadır Baruter
Üniter Şehircilik, mimaride işlevsel, Öklidyen değerlerin reddedilmesinin yanı sıra sanat ile çevresi arasındaki ayrımın da reddedilmesini talep ediyordu.
Sitüasyonistlerin buna yanıtı, sıradan ifadeler yoluyla deney yapmak için daha iyi fırsatlar vaat eden yeni kentleşmiş mekân tasarımları yaratmak oldu. Niyetleri tamamen soyutlama olarak kaldı. Guy Debord’un en gerçek niyeti, kentsel peyzajın değerlerini belirlediğini düşündüğü iki farklı “ambiyans” faktörünü birleştirmekti: yumuşak ambiyans – ışık, ses, zaman, fikirlerin çağrışımı – sert olanla, gerçek fiziksel yapılarla. Debord’un vizyonu, yumuşak ortamın oyununun sert ortamın oluşturulmasında aktif olarak dikkate alındığı, iki karşıt ortam alanının bir birleşimiydi. Yeni alan, daha önce birey dışında biri tarafından belirlenmeyen bir faaliyet imkanı yaratmaktadır
1956’da İtalya’nın Cosio di Arroscia kentinde düzenlenen bir konferansta Lettristler, Gil J. Wolman tarafından açıklanan fikre uygun bir tanım getirmek üzere Uluslararası Hayalci Bauhaus Hareketi’ne katıldılar: “Üniter Şehircilik -istediğimiz sanat ve teknoloji sentezi- yaşamın bazı yeni değerlerine göre inşa edilmelidir; bu değerlerin artık ayırt edilmesi ve yaygınlaştırılması gerekmektedir.” Mimaride işlevsel, Öklidyen değerlerin reddedilmesinin yanı sıra sanat ile çevresi arasındaki ayrımın da reddedilmesini talep ediyordu. Bu iki olumsuzlamayı birleştirmenin anlamı, soyutlama yaratarak sanat yaratıldığı ve bunun da üniter şehirciliğin ortadan kaldırılması gerektiğinde ısrar ettiği bir ayrım noktası yarattığıdır. Bu karışıklık aynı zamanda üniter şehirciliğin uygulanması için de temeldir çünkü kişinin “işlev”in nerede bittiğini ve ’oyun ‘un (“ludic”) nerede başladığını belirleme yeteneğini bozar ve Lettrist Enternasyonal ve Sitüasyonist Enternasyonal’in, kişinin belirleyici faktörlerden bağımsız olarak sürekli keşfettiği bir ütopya olduğuna inandığı şeyle sonuçlanır.
“Bir kentin bölümleri bir ölçüde anlaşılabilirdir. Fakat bizim için özel anlamı dışavurulamazdır; genelde özel hayatın gizliliğinde olduğu gibi, sahip olduklarımızın acıklı belgelerden başka bir şey olmadığını düşündüğümüzden.”
Debord ve Danimarkalı Asger Jorn arasındaki ilk işbirliklerinden biri, serigrafi baskılı Guide psychogéographique de Paris: discours sur les passions de l’armour (Paris’in Psikocoğrafik Rehberi: 1957) adlı çalışmadır. Daha sonra, tipik bir Paris haritasını kesip parçalarını yeniden konumlandırdıkları Çıplak Şehir’i (Paris’in psikocoğrafik haritası:1958) yarattılar. Ortaya çıkan harita Paris’in “uyarıcı” ve “incelenmeye ve korunmaya değer” kısımlarına karşılık geliyordu; daha sonra şehrin bu kısımları arasında, bir yerden diğerine en hızlı ve en doğrudan bağlantıları temsil etmek üzere kırmızı oklar çizdiler, tercihen taksiyle yapılıyordu, çünkü otobüslerin aksine şehirde seyahat etmenin en bağımsız ve rahat yolu olarak görülüyordu.
Sonunda Debord ve Asger Jorn kendilerini “kentsel göreliliğin” kaderine teslim ettiler. Debord 1961’de çektiği A Critique of Separation (Ayrışmanın Eleştirisi ) adlı filminde, “Bir şehrin sektörleri… deşifre edilebilir, ancak bizim için taşıdıkları kişisel anlam, tıpkı hakkında acınası belgelerden başka bir şeye sahip olmadığımız genel olarak özel yaşamın gizliliği gibi, iletişim kurulamaz” diye itiraf eder. Teorinin muğlaklığına rağmen Debord, daha sonra itiraf ettiği gibi, teorinin gerçeklikteki pratik temeline sıkı sıkıya bağlı kalmıştır: “Bunların hiçbiri çok açık değil. Tamamen tipik bir sarhoş monoloğu… yanıt beklemeyen boş cümleleri ve zorba açıklamalarıyla. Ve sessizlikleriyle.” Debord’un biyografisini yazan Vincent Kaufman, “Görünüşte ciddi olan bu ‘psikocoğrafya’ terimi, bir konuşma ve sarhoşluk sanatını içerir ve her şey bizi Debord’un her ikisinde de başarılı olduğuna inandırır” diye yazıyor.
Debord, gerçek bir psikocoğrafyanın imkânsızlığına karar vermeden önce, On the Passage of a Few Persons Through a Rather Brief Unity of Time (1959) adlı bir film daha yaptı. Filmin anlatılan içeriği, genellikle pasif olan isimsiz bir grup insanın tamamen bilinçli, anarşist bir topluluğa evrilmesiyle ilgilidir ve durumcuların kendilerinin biyografisi olarak algılanabilir. Filmi oluşturan (sanat, cehalet, tüketicilik, militarizmle ilgili) atıp tutmalar arasında psikocoğrafik eylem için umutsuz bir çağrı da vardır:
Özgürlük kapalı bir çevrede uygulandığında, bir rüyaya dönüşür, kendisinin sadece bir görüntüsü haline gelir. Oyun ortamı doğası gereği istikrarsızdır. Her an “gündelik hayat” yeniden hüküm sürebilir. Oyunun coğrafi sınırlılığı, zamansal sınırlılığından daha da çarpıcıdır. Her oyun kendi mekânsal alanının sınırları içinde gerçekleşir.
Bir süre sonra Debord, çağdaş toplumda üniter şehirciliğin önemli hedefleri üzerinde durur:
Birkaç yerin atmosferi, daha az vasat oyunlara ortam sağlamak için yaratılması gereken bir mimarinin gelecekteki güçleri hakkında bize birkaç ipucu verdi.
Karl Marx’a atfettiği bir alıntıyı aktaran Debord şöyle der:
İnsanlar etraflarında kendi imgeleri olmayan hiçbir şey göremezler; her şey onlara kendilerinden bahseder. Kendi manzaraları canlandırılmıştır. Engeller her yerdeydi. Ve hepsi birbiriyle ilişkiliydi, birleşik bir yoksulluk saltanatı sürdürüyorlardı.
Internationale Situationniste dergisinde yer alan metinlerin okunması Guy Debord tarafından dikte edildiği şekliyle bir psikocoğrafya anlayışına yol açabilirken, terimin daha kapsamlı bir şekilde açıklanması, tekniklerini daha gelişmiş bir uygulamaya koyanlara yönelik araştırmalardan gelecektir. Debord’un Chtchglov’un metnini uluslararası bir kitleye ulaştırmadaki etkisi kuşku götürmezken, üniter şehircilik ‘praksisi’ konusundaki becerisi, Formulary’nin direktiflerinin neredeyse tüm sonraki kahramanları tarafından sorgulanmıştır. Debord gerçekten de kötü şöhretli bir sarhoştu (bkz. Panegyrique, Gallimard 1995) ve bu değişen bilinç durumu, dérive ve inşa edilmiş durum gibi psikocoğrafik faaliyetlere yönelik girişimlerine ilişkin iddialarıyla birlikte düşünülmelidir. WNLA, AAA ve Londra Psikocoğrafya Derneği tarafından 1990’larda gerçekleştirilen araştırmalar, Asger Jorn ve İskandinav Situationniste’in (Drakagygett 1962 – 1998) psikocoğrafyanın yalnızca tekniklerinin uygulanmasıyla bilinen bir kavram olduğu iddiasını desteklemektedir. Chtchglov tarafından açıklanan programı üstlenmeden ve bunun sonucunda kentsel bilinmeyene teslim olmadan, Formulary’yi anlamak mümkün değildir. Debord’un kendisinin de önerdiği gibi, durumcu şehirciliğin ‘güzel dilini’ anlamak, onun pratiğini gerektirir.
UPAS YAYIN > upas.evvel.org
Dérive’de bir ya da daha fazla kişi belirli bir süre boyunca hareket ve eylem için olağan güdülerini, ilişkilerini, iş ve boş zaman faaliyetlerini bırakır ve kendilerini arazinin cazibesine ve orada buldukları karşılaşmalara bırakırlar… Ancak dérive hem bu bırakmayı hem de onun zorunlu çelişkisini içerir: psikocoğrafi varyasyonların olasılıklarının bilgisi ve hesaplaması tarafından tahakküm altına alınması. –Debord
Yüzyılları da, onyılları da, mevsimleri de istemiyoruz! Zaman aralıkları, takvim yapraklarıyla düzene sokulmuş günler ve geceler bizim mülkiyetimizde değil! Biz ‘an’ı, şimdiyi ele geçirmeyi arzuluyoruz! ‘Nefesinizi tutun, yüzyılımız şimdi başlıyor!’, diye kendini avutanlardan değiliz; nefesini tutanların soluk alıp vermeyi unutacağını biliyoruz çünkü. ‘Biz yüzde doksan dokuzuz’, diye haykırarak çoğunluk olmayı yüceltenlerden, niceliksel fazlalılığı haklı olmanın yegâne önkoşulu sayanlardan hiç olmadık; çünkü isyanın azınlığın,azınlıkta kalanların uğraşı olduğunun farkındaydık.
Biz zifiri karanlığı ve Bushido’yu, hayal kurmayı ve sabotajı, kaosu ve uyumsuzluğu; nihilizmin coşkusunu sahiplenenleriz. – G. KILLA / UXFX
radiation proof > evvel.org
sessizlik de/bilinmek ister/hakkı bu (İlhan Berk)
EĞİTİM
Eğitim köleliktir. Eğitim zihni köleleştirir ve onu sınıf gücü için bir kaynak yapar. Köleliğin doğası, sınıfın eğitim aygıtı bünyesinde bilgi uğruna çatışmasının şu anki durumunu yansıtacaktır.[048]
McKenzie Wark
‘Bir Hacker Manifestosu’ndan Türkçeleştiren Merve Darende
Pastoral sınıf kendilerine aşılanan fikirlere itaat etmektense karşı koyar. Arpaya ve koyuna yönelen insan sürüsüne aşılanan koyunsu ahlakları denetleyen papazların, eğitime ilgileri ansızın durur.[049]
Sermaye kirli işlerini yaptıracak “ellere” ihtiyaç duyduğunda, eğitim nadiren makinelere ve kendilerini içinde buldukları sosyal düzeni doğal kabul eden sözde uysal kitlelere bakacak yararlı eller yetiştirir. Sermaye gittikçe karmaşıklaşan işletim tarzlarını çalıştıracak ve kendi ürettiği ürünlerini tüketecek beyinlere ihtiyaç duyduğunda, paralı işçi konumuna gelebilmek için eğitimin evi olan hapishanelerde daha fazla zaman geçirmek gerekir. Sermaye birçok işin ufak bir eğitimle günlük işçiler tarafından yapılabileceğini keşfettiğinde, eğitim fakir işçilere köleliği öğretmek anlamına gelen asgari bir düzen ve daha vasıflı işçilere kaygan eğimin yukarısındaki teminat ve tüketim yolunu sunan rekabetçi bir sistem olarak ayrılır. Yönetici sınıf her zaman zorunluluktan doğan bir eğitim anlamına gelen eğitimin gerekliliğini öğütler.[050]
Sözde “orta sınıf” ayrıcalıklı teminat ve güvenlik haklarını kendi mülkiyetleri olarak edindikleri, “adaylar sıkıntıyla başa çıkabilir ve nasıl kurallar izleyeceğini bilir” üzücü gerçeğini betimleyen bir aşamada gelirlerinin önemli bir parçasını yatırmak zorunda oldukları bir eğitim yoluyla elde eder. Ama bazıları pamuk toplayıp demir bükmekten çok bilgiyi kavramalarına rağmen işçi olarak kalırlar. Bürolarda çalışacakları izlenimi verilmesine rağmen fabrikalarda çalışır, aylık maaş alacakları izlenimi verilmesine rağmen başlangıç ücreti alır ve takım elbise giyecekleri izlenimi verilmesine rağmen üniforma giyerler. Eğitimin onlara öğrettiği tek fark, sömürü araçlarına farklı adlar vermeleri ve bunları farklı adlandıran kendi sınıfından insanları küçümsemeleridir.[051]
Eğitim nadir özelliklerin en yüksek ücretli işlere girişi sağladığı ve başka her şeyin itibar ve fiyat piramidinde aşağı yerleştiği bir itibar piyasası olarak örgütlenmiştir. Açlık kişiye, “aylık” kazanmak için sihirli bir yetenek bahşeden eğitim isteğini bulaştırır. Açlık aracılığı ve eğitimin hiyerarşik bir karneye bağlanmasıyla, işçiler yönetici sınıfın onların -bir ayrıcalık olarak- görmesini istediği kadar eğitim görmeye ikna edilebilirler.[052]
İşçilerin işsizlikten koruması nedeniyle eğitime gerçek bir ilgileri vardır. Hiç değilse biraz bilgi içeren bir şeyler öğrenmeyi arzularlar ama çoğu zaman iş bulma gözüyle bakarlar. Kapitalistlere göre de iş için eğitimin gerekli olduğu duyulmuştur. Ama işçilerin eğitime olan ilgileri, onlara meslekler ve sanayiler arasında hareket edebilme yetisi verir. Dolayısıyla biraz özerklik muhafaza ederek, eğitimin en işlevsel mesleki öğelerinin dibini soyarak sadecc belli bir işbölümüyle uyumlu saf ihtiyaç haline gelmesini arzularlar.[053]
Bilgi proletaryası-bilgi emekçileri- ücretli kölenin hayatının ücretsiz kölelik olacağını sezdiren bu eğitim arzusunun dışında dururlar. Onlar arta kalmış muhalif bir sınıf bilincini somutlaştırarak eğitimin köleliğine karşı koyarlar. Onlar yalnızca, sermayenin kendileri için, en düşük ücretli kölelerden bile daha az bir yararı olduğunu, bilginlerin ve medyanın onları boş merakları için özne yaptıklarını çok iyi bilirler. Bilgi emekçileri eğitime kızarlar ve caddelerden öğrendikleri bilgilerle yaşarlar. Çok geçmeden polise tanıdık gelirler.[054]
Hacker sınıfının eğitimle zıt bir ilişkisi vardır. Hacker bilgiyi arzular, eğitimi değil. Hacker kendisini içindeki ve dışındaki bilginin saf özgürlüğünde bulur. Bu durum hackerı, kapitalist sınıfın eğitimi ücret köleliğine dönüştürmeye çalışan kısmıyla zıt ilişkiler içine sokar.[055]
Hackerlar, işçilerin eğitimini öngören çeşitli ilişkileri anlamayarak, kendi açlığını ve ekonomik değerini pekiştiren elitist ve hiyerarşik eğitim kültürüyle anlaşmazlığa düşebilirler. Hacker itibarın tatlı sözleri tarafından kandırılabilir ve gerçekliği uyum hizmetine sokabilir, ortak yaşantının yerine profesyonel elitizmi koyabilir ve hacker sınıfının ortaya çıkan kültüründen sapabilir. Bu, hackerlar kendilerini bilgi yoluyla ifade etmek yerine eğitimlerinin temsil ettiklerini saplantı haline getirirlerse meydana getirir.[056]
Eğitim bilgi demek değildir. Bilgi edinmek için gerekli de değildir. Bilgi günlük hayattan da çıkarılabilir. Eğitim açlığınm baskısı içinde mülkiyetin imzasıyla, bilginin örgütlenmesidir. Eğitim, sınıf gücünün öznelerine kapısını açan nesneleri, kendi disiplinini içselleştiren işlevsel öğeler haline getirir. Eğitim nesnelliğine karşı direnenleri, nesnelliğin diğer rejimlerinin bilinen ve izlenen öznelerine- disiplinli devletlerin polis örgütü ve ılımlı polisleri haline getirir. Eğitim meta üretiminin nesnelliğiyle bağdaşan bir öznellik üretir. İnsanlar bir dönüşüm süreci boyunca bilgili biri haline gelip, bir şeymişçesine, eğitimi elde edebilirler. Aslında bilgi, eğitim tarafından yalnızca kısmen ele geçirilebilir. Pratik olarak bilgi her zaman onu aşıp geçer.” Düşüncede özel kimlik, öznel mülkiyet, mal mülk yoktur.”[057]
Hack, eğitimi yöneten ve metalaştıran disiplinli rejime pek de uymayan yeni soyutlamalar yaratarak, bilgiyi kendi gerçekliğinde ifade eder. En soyut ve üretken bilgi belki nadir olabilir ama bu nadirliğin metalaşma ve hiyerarşik eğitim tarafından dayatılan açlık karşısında yapabileceği bir şey yoktur. Bilginin nadirliği, doğanın boyun eğmeyi reddeden yakalanması zor çeşitliliğini dışa vurur. Doğa zamanı geldiğinde kendisi açılır.[058]
Hackerların ilim aygıtının kalbi ve ruhu için verdikleri mücadelede müttefiklere ihtiyaçları vardır. Hackerlar, bu dünyada çalışabilmeleri için onları kurnazlık ve yetenekle donatacak bilgiyi isteyen işçilerin sınıf taleplerini kabul ederler. Böylece hackerlar, araçları kendi yararına şekillendirmek isteyen kapitalist sınıfla ile pratik bilgiyi kendi hayatlarına yararlı bir hale getirmek isteyen işçiler arasındaki bağlantıyı koparırlar. Bu, işçinin sınıf çıkarları yüzünden kendisini bir sınıfın üyesi olarak algılamasına dayanan bir bilgiyle birleştirebilir.[059]
İşçi sınıfının kültürleri, metalaştırılmış biçimlerinde bile, kolektif bilince temel olarak yararlı olabilecek bir sınıf hassasiyeti içerirler. Eğitimle kol kola çalışan hackerlar, bu deneyimi bilgi olarak soyutlaştırarak, toplama ve yayma potansiyeline sahiptirler. Günlük hayatın gerçekliği üreten sınıfların eğlencesidir. Bilgi deneyiminin gerçekliği de, hackerların hack yoluyla dışa vurdukları eğlencedir. Hacker sınıfı yalnızca günlük çalışma hayatında gizli olan, metalaşmış halinden soyutlanan ve kendi gerçekliğinde ifade edilen bilginin keşfiyle zenginleşebilir.[060]
Sınıf kültürünü ve işçi sınıfının çıkarlarını anlamak ve benimsemek, hackerların çıkarlarını birçok şekilde arttırabilir. Bilgiye eğilimli çok sayıda azınlık için sayısal olarak güçlü bir müttefik kitlesi sağlar. Olası sınıf müttefikleri için bir buluşma noktası sağlar, işçilerin ve çiftçilerin günlük hacklenme yöntemlerini meydana çıkarma olasılığını başlatır.[061]
İşçilerin de hackerların da Marx’ın tanımladığı kamusallaştırılmış ve kamusallaştıran kaynakların ayrıldığı temelde eğitimde ve öğrenimde bir çıkarları vardır. “İhtiyaçlarına göre hepsine, yeteneklerine göre hepsinden” Bilginin amacını ne kadar farklı algıladıklarının bir önemi olmamakla beraber, işçiler ve hackerlar, köleleri sadece meta üretimi için eğiten eğitimsel “içerik”e ve aynı zamanda eğitimi bir sanayi haline dönüştürmek isteyen vektörel sınıfın baskılarına ortak bir şekilde karşı koyarlar.[062]
Eğitim kurumlanılın içinde, bazı işçiler kendi emeklerinin sömürülmesiyle mücadele ederler. Bazıları kurumlanıl yönetimlerini demokratikleştirmeye çalışırlar. Bazıları üretken sınıfların cevaplanabilir ihtiyaçları olması için uğraşırlar. Bazıları da bilginin özerkliği için mücadele ederler. Bütün bu zaman zaman rekabet eden ve çatışan talepler, kendi içinde serbest bir üretim olan ama üretken sınıflar için henüz kendi içinde serbest bir üretim olmayan bilgi için verilen aynı mücadelenin öğeIeridir.[063]
Önceden uyarılmak silahlanmaktır. Azgelişmiş dünyada, güneyde ve doğuda, pastoral sınıf hala geleneksel haklarını kamulaştırarak ve topraktan mülkiyet hakkı talep ederek köylüleri çiftçi haline getirir. Köylüler hayatta kalma araçları yüzünden yeni-buldukları özgürlükleriyle yaşamak için mücadele ederler. Sermaye hala köylüleri işçilere dönüştürür ve biyolojik olarak mümkün olan en yüksek düzeyde sömürürler. Böylece çok gelişmiş dünyada vektörel sınıfın tasarımlarına göre patentlerini ve markalarını koruyarak, üzerilerine kendi logolarını bastığı ürünler üretirler. Yeni bir ezilmiş pedagojisi isteyenlerin tümü, yalnızca çok kültürlü bir manzaranın görünen vektörel dünyasındaki özneler olarak hor görülenlerin kendilerini iyi hissetmelerini amaçlamaz ama dünyanın üreten sınıflarının devam eden nesnelleştirmesine karşı mücadele etmek için araçları sağlar.[064]
Yönetici sınıflar bir eğitim aygıtı, en aptal mirasçılardan şahsi servet sahiplerine kadar herkesin satın alabileceği bir itibar eğitimi dilerler. Bu daha iyi ücretli işçilere, çocuklarına yeteneklerine bakılmaksızın güvenli bir gelecek kurmaları açısından çekici gelirken, sonunda bu haksızlığın faydalarını bile karşılayamazlar. Bir bütün olarak üretici sınıfların çıkarları, bilginin serbest erişimine dayalı demokratik bilgide ve servetten çok yeteneğe dayanan kaynakların tahsisindedir.[065]
Kapitalist sınıfın eğitimi son bir araç olarak gördüğü yerde, vektörel sınıf bunu kendi içinde bir son olarak görür. Entelektüel mülkiyetin özel mülkiyetin bir şekli olarak güvence altına almasına dayanarak, kendince eğitimi karlı bir sanayi haline getirmek için fırsatlar görür. Bilimi ve kültürü özelleştirdiği gibi açlıklarını ve değerlerini garantilemek için bilgiyi bir kaynak olarak özelleştirmeye çalışır. Vektörelistlere göre, eğitim “iletişim” olarak metalaşmaya daha fazla “içerik” sağlamak demektir.[066]
Vektörel sınıf eğitimin metalaşması için küresel ölçekte çaba gösterir. En iyi ve en parlak olanlar dünyanın her yerinden, çok gelişmiş dünyadaki yüksek öğrenim demek olan saygınlık fabrikalarına çekilirler. Az gelişmiş dünya haklı olarak bir beyin atığından, entelektüel kaynakların sifonla çekilmesinden yakınır. Genel zihin toplanıp metalaşma görüntüsüne devredilmiştir. Bilginin takibinin kendi içinde özgürlüğünü önerenler hala eğitimin metalaşmasına hizmet ederler. Çünkü kendi itibarının ve küresel pazar gücünün artışının bu özgürlükle takas edilmesini öneren kurumun reklâmını yaparlar.[067]
Yüksek öğretim içindeki pek çok çatışma, sınıf politikaları yüzünden bilginin dikkatini dağıtmaktır. Eğitim bilgiyi, temsilini denetlemekle görevli uygun nitelikli gardiyanların başkanlık ettiği homojen alanlara ayırarak disipline eder. Soyutlamanın bu alanların içinde ve sınırlarının karşısında üretimi, korunan hiyerarşinin ve itibarın çıkarlarına göre düzenlenmiştir. Sağlam bir teste ve yeni soyutlamaların meydan okumasına yol açan arzular, tanınma arzusuna kanalize edilmiştir. Hacker kendi metalaştırmasıyla özdeşleştirmeye varır. Tanınma anlamlı olmaktansa biçimseldir. Hack ürünlerinin soyutlaştırma olarak nesnelleştirilmesinin bedelinde, değerin öznel manası artar. Arzu bu bilgi kapsamında, disiplinin yanlış meseleleri ve yanlış meselelerin disiplini arasında dairesel bir gezinti doğurur.[068]
Hacker için yalnızca tek bir entelektüel çatışmanın sınıf meselesiyle gerçek bir ilişkisi vardır: mülkiyet sorunu. Bilgi kimin mülkiyetidir? Bir ekonomide öznelerin yalnızca işlevlerine göre tanımlanmasına izin vermek bilginin rolü müdür? Ya da nesnelerin kendilerinden farklılaşmaya başladıkları ve görünenden başka potansiyelleri kapsamak için nesnel dünyayı keşfettikleri olabildiğince farklı bir hack görüngüsü yaratmak bilginin işlevi midir? Bu çağımızın bilgisi için verilen mücadeledir. “Filozoflar kendi fikirlerinin mülkiyetini ilan ettikleri an, kendilerini eleştirdikleri güçlerle birleştiriyorlardı.”[069]
Hack, bilgiyi her türlü biçimiyle ifade etmektir. Hacker bilgisi, uygulamada, bir serbest bilgi politikası, serbest öğrenim, birebir şebeke sürecinin hediyesi demektir. Hacker bilgisi aynı zamanda üretken sınıfların taleplerine açık, meta üretiminde ikincillik yaratmayan bir bilgi etiği anlamına gelir. Hacker bilgisi, doğanın gerçekliğini, cömertliğin ve tehlikenin bilincinde olarak dönüştüren bir bilgidir. Bilgi açlıktan kurtulduğunda, bilginin serbest üretimi, serbest üreticilerin bilgisi haline gelir. Bu belki ütopya gibi gelebilir ama aslında hacker hürriyetinin geçici olarak varolan bölgelerinin hesapları kalabalıktır. Stallmen: “Biraz Eden’in bahçesi gibiydi. İşbirliği yapmamak aklımıza gelmedi.”[070]
XTRA:
- Güncel Önkal: Ayrışma ve Farklılaşma Mekânı Olarak Kent (2023)
- Erhan Kolbaşı: Devre Sonuna Doğru (2024)
- McKenzie Wark: Capital Is Dead: Is This Something Worse? (2019)
LÖPÇÜK 