Dikkat: Burlesk
Burlesk nedir? Gerçekten de soylu bir sanat mıdır? Kökeni nereye dayanır? Geçtiğimiz yüzyıldan kalma, muhtemelen Avrupa veya Amerika kökenli bir şey değil midir? Burlesque Nest gösterisinin hem sanatçısı hem de yapımcısı olan Marie Shokoladova‘ya, burlesk üzerine bazı çetin sorular yönelttik.
Bu, sanatçıların diledikleri her şeyi yapabildikleri bir türdür; kimileri dans eder, kimileri şarkı söyler, kimileri ise jonglörlük yapar ya da şiir okur. Yine de temel ifade aracı —ve bu tarzın belirleyici bir özelliği— beden dilidir.
Beni başlangıçta burleske çeken şey, onun güzelliğin kişinin kendi belirlediği koşullarla kutlanması olmasıydı. Sanatçının dış görünüşü, yaşı ya da gösterinin kendine has niteliği konusunda herhangi bir zorunluluk yoktur.
“Burlesk hakkında hiçbir şey bilmiyorsanız, bir Dita Von Teese gösterisi izleyin; bu işin hakkını veren gerçek örnek odur. Genel olarak, cesur ve canlı unsurlar barındıran retro bir tarz yeniden moda oldu; bu da biz sanatçılar için elbette büyük bir heyecan kaynağı. Yakın zamanda iki ünlü şarkıcı burlesk temalı müzik videoları yayınladı; işe bunlarla başlayabilirsiniz; özellikle de Taylor Swift’in ‘Bejeweled’ veya LP’nin ‘One Like You’ parçalarıyla.”
Rusya’ya Burleski Kim Getirdi?
Burlesk, cüretkâr bir tür olarak tanımlanabilir. Gösteriler genellikle soyunma eylemi üzerine kuruludur; ancak tam çıplaklık asla sergilenmez; özel kostüm unsurları bunu engeller. Ayrıca, asgari düzeyde soyunmayı içeren ve vurguyu anlam ile özel efektlere yapan, “Boston versiyonu” olarak bilinen bir türü de mevcuttur.
İlginç bir bilgi: Birçoğunuzun muhtemelen aklına gelen Burlesque filmi, yalnızca tek bir saf burlesk numarası içeriyor; o da Christina Aguilera’nın “I Am a Good Girl” şarkısını seslendirdiği sahne.
Beş yıl önce sahne almaya başladığımda, Rusya’da üç büyük şov vardı: Yaklaşık bir yıldır sahnelenmekte olan Ladies of Burlesque, Haunted Cathouse ve Lyalya Bezhetskaya’nın Avrupa standartlarını temel alarak hazırladığı bir proje. Bu şovların yaratıcılarının, Rusya’da burleskin gelişimine öncülük ettikleri söylenebilir. Geldiğimiz noktada ise bu alan önemli bir akım haline geldi; giderek daha fazla şov ortaya çıkıyor, mevcut olanlar evriliyor ve tüm bunlara yönelik bir talep gelişiyor.
Dürüst olmak gerekirse, çocukluğumdan beri hep sahnede olmayı istemişimdir. Yetişkinlik dönemimde bir noktada, genellikle ellerinde yelpazeler tutan ya da sıra dışı kostümler giymiş güzel kadınların yer aldığı, vintage tarzı görseller ve fotoğraflarla karşılaşmaya başladım. Bunlar arasında, yeri gelmişken belirteyim, Dita Von Teese’in fotoğraf çekimleri de vardı.
İlgimi çekti ve ne olduğunu anlamak için internette araştırmaya başladım. Rusya’da burleskin hiç var olmadığını öğrenince gerçekten şaşırdığımı hatırlıyorum. Daha önce adını duymuştum ama onu hep tamamen yabancı bir şey olarak düşünmüştüm.
Annem bir burlesk şovu videosu izledi ve şöyle dedi: ‘Bir anne olarak elbette şu an dehşete düşmeli ve bunu yapmayı aklından bile geçirmemen gerektiğini söylemeliyim. Ama bir kadın olarak sana şunu söylüyorum: ayakkabılarını kap ve doğruca provaya git!
Birkaç kadın sanatçıyı takip ediyordum ve bir gün aniden, içlerinden birinin Moskova’da bir kurs başlattığını gördüm. Hemen kaydolmak istedim ama dürüst olmak gerekirse, bir yıl kadar buna bir türlü cesaret edemedim. Sadece eğitimlere ait fotoğraf ve videoları incelemekle, uzaktan izlemekle yetindim. Sonunda derslere başladım ve böylece yolculuğum da başlamış oldu.
“Ailem. Onlara dans dersleri almaya başladığımı söyledim. Babam, tam olarak hangi tür olduğunu belirttiğimde bile hiç istifini bozmadı. Ama annem bir burlesk şovu videosu izledi ve şöyle dedi: ‘Bir anne olarak elbette şu an dehşete düşmeli ve bunu yapmayı aklından bile geçirmemen gerektiğini söylemeliyim. Ama bir kadın olarak sana şunu söylüyorum: ayakkabılarını kap ve doğruca provaya git!'”
Peki, burlesk tam olarak nedir?
Annem ilk performansımı izlemeyi o kadar çok istiyordu ki, bacağı kırık olmasına rağmen yine de geldi! Mekâna resmen kucakta taşınarak girdi. Sonrasında, alçısı çıktıktan hemen sonra, benden kendisi için bir koreografi hazırlamamı istedi. O andan itibaren kendisi de sahne almaya başladı; gerçi daha önce de belirttiğim gibi, daha mütevazı bir tarz olan “Boston tarzı”nı icra ediyordu. Şu an dünyadaki tek burlesk hanedanı biz olabiliriz. En azından, başka bir örneğini hiç duymadım.
Okulda her şeyden biraz öğretiliyor. Dans etmeyi ve koreografi hazırlamayı öğretiyorlar; ayrıca topuklu ayakkabıyla yürüme, sahne adabı kuralları ve kostüm ile aksesuarların görsel açıdan etkileyici görünmesini sağlayacak şekilde kullanılması gibi incelikleri de aktarıyorlar. Örneğin bir eldiveni elinizle ya da dişlerinizle çıkarabilirsiniz; ancak bunu zarafetle yapmanız gerekir! Okulun öğrettiği hareket ve teknikler tam da bu türden şeylerdir.
Doğal olarak gösterilerin sahnelenmesi ve izleyiciyle etkileşim üzerine konuşulur; ayrıca gelecekteki performansınızın duygusal tonu şekillendirilir. Ancak neyse ki, size hiçbir zaman işlerin yalnızca tek bir belirli yöntemle yapılması gerektiği dayatılmaz; zira burlesk, ifade özgürlüğüyle ilgilidir. Sadece bazen öğrenciler her şeyi bir anda yapmak ister ya da tam tersine, özgüven eksikliği nedeniyle gösterilerine çok az unsur dahil ederler. Böyle durumlarda eğitmenlerin görevi, performansı analiz etmek ve onu nasıl daha iyi hale getirebileceklerini belirlemektir.
Öğrencilikten kendi şovunun yapımcılığına geçmiş biri olarak, okulun şart bir aşama olmadığını düşünüyorum; özellikle de kişinin halihazırda bir miktar sahne deneyimi varsa. Örneğin, dans veya müzik geçmişi olan biri zaten bedensel akıcılık ya da iyi bir müzik kulağı geliştirmiştir; geri kalan her şey ise süreç içinde öğrenilebilir.
Hatta kendi başına bir gösteri akışı hazırlayıp bunu değerlendirmesi için başka bir sanatçıdan yardım isteyebilirsin; bu, sıkça başvurulan bir yöntemdir. Dahası, böyle bir iş birliğinin ardından o kişiyi kendi gösterimde sahne alması için davet edebilirim. Sonuçta gösterinin koreografisini hazırlamış, kostümünü tasarlamış ve videosunu kaydetmiş oluyorlar; eğer ortaya çıkan iş iyiyse, neden onları sahneye çıkarmayayım ki? Öte yandan, yalnızca belirli bir okuldan mezun olanları kabul eden başka gösteriler de mevcut; eğer bu işi kendi çabanla öğrendiysen, oralarda şansın olmaz.
Burlesk performanslarında hangi aksesuarlar kullanılır?
…ve aslında, gösterinin konseptine uyan başka herhangi bir şey olabilir. Örneğin, burlesk gösterilerinde kullanılan o martini kadehini edinen ilk Rus sanatçı bendim; bu, içine girip hareketler sergileyebileceğiniz, büyük ve ayaklı bir kaptır. İçini sim veya sıvıyla doldurarak o “köpüklü içki kadehinin içindeki zeytin” etkisini yaratabilirsiniz.
Ayrıca, “Uyuyan Güzel” gösterimde kullandığım, 20. yüzyılın başlarından kalma orijinal bir çıkrığım da var. Onu Avito’dan satın almıştım.
Meslektaşlarımdan biri ise devasa bir sallanan at kullanıyor; bu, dünya standartlarında bile nadir bulunan bir sahne aksesuarı. Yani her şey olabilir; hatta dev bir bira bardağı bile.
“NEST”İ NASIL YARATTIK?
Bir arkadaşımla birlikte, iki yıl önce, paylaştığımız dairenin mutfağında kendi şovumuzu yaratma fikrini ortaya attık. O dönemde ikimiz de sahne sanatçısıydık ve evimize “Burlesque Nest” (Burlesk Yuvası) adını vermiştik. Bu ismin son derece sıcak ve samimi olduğunu; herkesin kapısının açık olduğu bir yer için mükemmel bir isim olduğunu düşünüyorduk. Böylece bu ismi koruduk: Burlesque Nest.
Kendimizi nasıl tanıtacağımıza, programa neleri dahil edeceğimize ve nerede sahne alacağımıza karar vermek için yaklaşık bir ay harcadık ve Temmuz 2021’de ilk gösteri gerçekleşti.
Başarı anında geldi ve tüm biletler tükendi.
Burlesk sanatı anlam ve hikâye anlatıcılığına dayanır; konuklar tek bir gecede coşku, hüzün, utanç ve neşe gibi pek çok farklı duyguyu bir arada yaşayabilirler.
Arkadaşım ayrı bir projeye başladığı için artık “Gnezdo”nun tek yapımcısı benim. Gösterilerimiz özgün programlar içerir; sahneye çıkan sanatçıların veya performansların birebir aynı olduğu bir akışı asla iki kez tekrarlamayız. Başlıklar aynı kalsa bile, bunlar genellikle gösterinin belirli içeriğinden ziyade atmosferini yansıtır. Örneğin, “Passion Cabaret” programını iki kez sahneledik; ancak her iki seferde de sergilenen performanslar birbirinden farklıydı.
İzleyicilerin her bir performansta aynı şeyi izliyormuş hissine kapılmalarını önleyerek, gece boyunca çeşitli duyguları deneyimlemelerini sağlayacak programlar hazırlamaya bayılıyorum. Örneğin, sahneye önce tüylü kostümüyle göz kamaştırıcı bir diva çıkabilir; ardından Disney karakterleri gibi herkesin hemen tanıdığı bir tiplemeyi canlandıran bir sanatçı, sonrasında şık bir takım elbise ve kalem etek giymiş bir kadın ve nihayetinde yine masallardan esinlenilmiş bir başka performans yer alabilir. Dahası, burlesk sanatı anlam ve hikâye anlatıcılığına dayanır; konuklar tek bir gecede coşku, hüzün, utanç ve neşe gibi pek çok farklı duyguyu bir arada yaşayabilirler.
Kurumsal etkinliklerdeki izleyici kitlesi farklı mı?
Sıklıkla izleyicilerle etkileşime gireriz; sahneden inip konukların yanına gider ve elimizi uzatırız (ki bu arada, eldiveni çıkarmak demektir; el sıkışmak ya da el öpmek değil!). Buna karşılık izleyiciler de bağırıp alkışlayarak bize coşkuyla destek verir; burlesk gösterilerinde işin doğası budur.
Burlesk sanatçıları son dönemde düğünler ve kurumsal etkinlikler için oldukça sık tercih ediliyor. Görünüşe göre insanlar bunun bir striptiz şovu değil, bir sanat türü olduğunun farkına varıyor. İkinci türe (striptize) karşı bir önyargım yok; ancak bir burlesk şovunun düğün ortamında neden yadırganabileceğini de anlayabiliyorum.
Ve elbette, biz sanatçılar için bu bir gelir kaynağı. Kendi projem var ama bir davet aldığımda gerçekten mutlu oluyorum ve mutlaka katılmaya özen gösteriyorum. Yine de şunu anlamak gerekir ki, bir şirket etkinliğinde sahne almakla tiyatroda sahne almak aynı şey değildir. Normal gösterilerimizdeki izleyiciler hazırlıklı gelirler; insanlar biletlerini almışlardır ve ilk kez gelen biri olsa bile, nasıl davranması gerektiğini anlamak için diğerlerini izler. Sıklıkla izleyicilerle etkileşime gireriz; sahneden inip konukların yanına gider ve elimizi uzatırız (ki bu arada, eldiveni çıkarmak demektir; el sıkışmak ya da el öpmek değil!). Buna karşılık izleyiciler de bağırıp alkışlayarak bize coşkuyla destek verir; burlesk gösterilerinde işin doğası budur.
KAMUOYU
İnsanların gösteri hakkındaki yorumlarında sık sık o büyülü atmosferden bahsettiklerini görüyorum. Gerçekten de izleyicileri gündelik hayatın tekdüzeliğinden alıp bambaşka bir dünyaya —pek çok farklı doku ve renkle dolu, her şeyin ışıl ışıl parladığı ve insanların kendilerini frenleme gereği duymadan, cesur görünmekten ya da seslerini yükseltmekten çekinmeden var olabildikleri bir yere taşıyor gibiyiz.
“Gnezdo” ile sahne aldığımız barda, kuliste izleyicilere gizlice göz atabileceğiniz bir köşe var. Bunu yapma fırsatı bulduğum anları çok seviyorum. Konukların, duygularını yaşayışlarını izlerken ben de enerjiyle doluyorum; içlerinden birinin, gösteri sonrasında kıyafetine kazara yapışan bir parıltı zerresini yanında götürebileceğini hayal ediyorum. Eve vardıklarında onu fark edecekler ve -kim bilir- belki de sırf bu yüzden tüm hafta keyifleri yerinde olacak.
Kaynak: 15.journal.mosbrew.ru
LÖPÇÜK 