Arap Dünyasında Sürrealizm

Arsenal: Surrealist Subversion No.3, 1976 dergisinde basılmış
makale.

Günümüz Arap dünyasında sürrealizmin canlanması büyük önem
taşıyan devrimci bir gelişmedir; bu gelişme, dizginlenemeyen
hayal gücü stratejisinin daima ve bir zorunluluk olarak küresel
olduğunun göstergesidir.

Burada, Arap yoldaşların, siyasi ve kültürel temellerine kesin bir
biçimde karşı olan, samimi müdahaleci eğilimlerini ifade ettikleri
manifestolarının Türkçe çevirisini yayımlamaktayız.

Arap Sürrealist Hareketi 1970’lerin başında tekrar kuruldu fakat
temelleri Mısırlı şair ve teorisyen Georges Henein (Henein 1934’te
Paris’te öğrenci olduğu yıllarda harekete katılmıştır) ve Mısırlı
ressam Ramses Younan’ın Sürrealizmi Kahire’ye tanıttığı 1930’ların
ortalarına dayanmaktadır. Diğer birkaç katılımcıyla beraber
1940’ların sonlarına dek süren sürdürülen hareket, kitaplara,
broşürlere ve “Art et Liberte”, “El Tattwor”, “La Seance Continue” ve
“Le Part du Sable” dergilerine konu olmuştur.

Dördüncü Enternasyonal’in de bir parçası olan Mısırlı sürrealistler,
Bağımsız Devrimci Sanat için Breton/Troçki Manifestosu’na yanıt
olarak Sanat ve Özgürlük Grubu’nu kurmuş ve Uluslararası Bağımsız
Devrimci Sanatçılar Federasyonu’nuna (FIARI) bağlılıklarını
ilan etmişlerdir. Kahire merkezli bu grup, bir dergi ve broşürler
yayımlamış ve çeşitli sergiler düzenlemiştir. FIARI’nin en aktif ve
en uzun süren parçası olan bu grup, ana örgütün dağılmasından
sonra da bir süre devam etmiştir.

Hareketin en önemli figürlerinden biri olan Georges Henein
(1914-1973), 1940’lı yıllar boyunca uluslararası sürrealist yayınlara
katkıda bulunmuştur. Kendisinin, “Kahire’den Amerika’daki
Şairlere Mesaj”ı View’un sürrealist sayısında yer almıştır. Çok da
açık olmayan sebeplerden dolayı hareketten 1950’lerde ayrılan
Henein, araştırmalarına yalnız olarak devam etmeyi tercih etmiştir.
Henein, hiçbir şekilde hain değildi; sonraki çalışmaları sürrealist
ideallerle uyum içindedir.

Henein’in savaş sonrası dönemde ifade özgürlüğünün geniş bir
alana yayılan pek çok sorununa karşı hassasiyeti ve engin devrimci
ahlakı, başta Georges Henein ve Ramses Younan’ın çabalarını
gerçek anlamda devam ettiren A.K. El Janaby ve yoldaşları olmak
üzere, çalışmalarının günümüzde her ülkeden sürrealistler için
özel bir önem taşımasını sağlamıştır.

Arap sürrealistler, Maroin Dib tarafından yazılan modern mimarinin
bir eleştirisinin de aralarında bulunduğu pek çok makale ve
broşür yayımlamışlardır. 1973’te, her türlü milliyetçi şovenizme
karşı duran ve Ortadoğu’nun yerleşik rejimlerini devirmek için
çağrı yapan “Milliyetçi Yanılsamalara Karşı, Enternasyonalist
Alternatif İçin” adını taşıyan bildirinin hazırlanmasına öncülük
etmişlerdir. Bu bildiri, İsrail de dâhil olmak üzere, Arap ülkelerinde,
sosyalist devrimi temel alarak “işçi ve köylü heyetlerinin gücü”
üzerine kurulan proleter birleşmeyi hedeflemiştir. Bildiri, İsrail
Sosyalist Organizasyonu (Matzpen), Arap örgütü “Le Pouvoir des
Conseils” ve Marksizm’in Yayılması İçin Cezayir Grubu tarafından
imzalanmıştır.

Arsenal Dergisi’nin Arap dünyasındaki karşılığı olarak tanımladıkları
Arap sürrealist dergisi, Özgürlükçü Arzu (Le Désir Libertaire),
Arap basınında büyük tartışmalara neden oldu. Şiddetli devrimci
niteliği, anti-milliyetçi ve dine karşı duruşu sebebiyle tüm
Arap ülkelerinde, kitapçılarda yasaklandı (dergi sürgündekiler
tarafından Paris’te basılmaya başlandı).

İngilizceden çeviren: Alice

kaynak: S.E.T. Bülten 2010

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s